Ở bài biết lần trước, các bạn đã có 1 cái nhìn tổng quan về lập kế họach cá nhân rồi. Nhắc lại 1 chút về 3 loại planning ta đã đàm đạo cùng nhau gồm: Planning chiến lược, chiến thuật và hành động
Hôm nay sẽ đi chi tiết hơn từng bước của 1 cái plan rõ ràng, không dài dòng nữa.
Dù là planning chiến lược, chiến thuật, hay hành động thì phương pháp và cách thức cũng trải qua các bước này. Bất quá ưu tiên của từng bước sẽ có đôi chút khác biệt tùy loại planning thôi.
Đặt mục tiêu thông minh
Đặt mục tiêu khôn ngoan là bước cực kỳ quan trọng nhá. Nếu mục tiêu mơ hồ, chung chung hoặc ảo tưởng, không phù hợp. Xem như xé bỏ cơ hội chiến thắng.
Alice hỏi: Giờ tôi phải đi đường nào ạ?
Chú mèo: Ngươi muốn đến đâu?
Alice trả lời: Đâu cũng được
Chú mèo: Vậy đi đường nào chả giống nhau.
-Alice in Wonderland-
NGUYÊN TẮC S.M.A.R.T:
Đây là nguyên tắc rất nổi tiếng được áp dụng rất phổ biến. S.M.A.R.T với mỗi ký tự là viết tắt cho 1 yếu tố cần của 1 mục tiêu khôn ngoan. Đây cũng là phép chơi chữ cho từ "Thông minh". Ông nào nghĩ ra cái này…bội phục!
#### Specific – Chi tiết
Mục tiêu cần được định nghĩa rõ ràng. Đây là lúc nghĩ về cái ranh giới mà mục tiêu muốn chạm đến. Hãy tưởng tượng ra khoảnh khắc đó. Như thế nào thì gọi là hoàn thành mục tiêu, chính bạn là người phải hiểu rõ nhất.
Dù mục tiêu của bạn là gì cũng có thể quy về 3 loại sau:
-
1 đối tượng (người, vật)
Có thể bạn muốn dành đủ tiền để mua 1 chiếc xe máy thể thao, đổi chiếc iPhone mới hoặc…tán đổ cô bạn crush của mình :)))
Với loại mục tiêu này, mô tả rõ đối tượng anh em muốn chiếm đoạt. Ví dụ mua xe. Hãy xác định rõ loại xe mình thích, giá bao nhiêu, màu gì, sẽ trả toàn bộ hay mua trả góp, bán ở showroom nào… Tán crush cũng vậy, xác định rõ giá bao nhiêu, màu gì, trả góp hay …….à thôi chết, nhầm mục tiêu, anh em thông cảm 😐
Những câu cầu nguyện chung chung như “kiếm nhiều tiền nhất có thể”, “mua 1 cái điện thoại mới” sẽ không định hướng được cho những hành động tiếp theo. Có cầu nữa cầu mãi cũng không ai chứng nhá.
-
1 thói quen (lối sống, hành vi)
Bạn muốn tạo 1 thói quen, 1 lối sống mới, hoặc từ bỏ 1 thói quen cũ. Đó cũng là 1 dạng mục tiêu thường thấy. Nhưng không thể chỉ đơn giản mong cầu “thói quen đọc sách”, “thói quen dậy sớm” hay “bỏ thuốc lá”. Hãy tưởng tượng chi tiết hơn. Đọc sách gì, mỗi ngày đọc bao nhiêu, đọc lúc nào trong ngày. Hay dậy sớm là mấy giờ, dậy xong làm gì, cuối tuần có cần dậy sớm không…
-
1 trạng thái mới
Đạt được 1 thành tựu, 1 trạng thái tốt hơn so với quá khứ. Ví dụ tăng lương, thăng chức, đỗ đại học, có cơ bắp 6 múi, cơ thể khỏe mạnh không bênh tật…Những mục tiêu này lại càng khó hình dung, cần phải định nghĩa thật rõ sức khỏe tốt là như nào, tăng lương là bao nhiêu, vv…
#### Measurable – Đo lường được
Không chỉ phân tích bằng cảm tính, cần có các chỉ báo cụ thể BẰNG CON SỐ. Thứ nhất là để biết được mức độ tiến bộ trong việc thực hiện mục tiêu, thứ 2 là để biết khi nào thì hoàn thành mục tiêu.
"Tôi xin thề, 1 năm sau sẽ kiếm được 2 triệu đô từ chứng khoán, bất động sản và kiếm tiền online, bất chấp mọi rào cản, bất chấp mọi giới hạn"
– Someone on walking street –
Đấy, công thức có sẵn rồi, anh em thay số vô thôi nhé!
Ngoài những mục tiêu thuộc loại đã định nghĩa sẵn chỉ số đo lường rồi (ví dụ như tiết kiệm được 20tr) thì những mục tiêu khác nên được quy đổi thành con số mà từ đó suy ra được trạng thái mục tiêu. Ví dụ:
- Mục tiêu cơ bụng 6 múi → bằng tỷ lệ mỡ cơ thể (cứ mỗi tuần đo 1 lần – ở các phòng gym thường có dịch vụ này)
- Mục tiêu đọc sách → đo bằng số trang / chương sách đọc mỗi ngày (mỗi ngày đọc xong, note lại số lượng để theo dõi)
- Mục tiêu tăng lương → số lượng kỹ năng mới, kiến thức mới trước khi bước vào phòng sếp deal lương (làm 1 list các kỹ năng, kiến thức cần học và phấn đấu hoàn thành)
- Mục tiêu sức khỏe: nhịp tim, phút chạy bộ, huyết áp, đường/mỡ máu…
- Mục tiêu tán crush → đo bằng số lần nói chuyện, đi chơi, mức độ thường xuyên nhắn tin…
Tất cả các chỉ số kia chỉ là gợi ý, hãy tự sáng tạo ra 1 chỉ số và cách đo lường phù hợp với mục tiêu của mình.
#### Achievable – Khả thi
Mục tiêu nhất định phải cho con người làm được. Đừng đặt mục tiêu cho siêu nhân. Có thể nhắm cao hơn khả năng 1 CHÚT nhưng chỉ để bản thân phải rướn lên, đổ mồ hôi mới đạt được. Đừng biến bản kế hoạch thành tiểu thuyết viễn tưởng.
Để sáng tác được 1 mục tiêu khả thi, có thể dùng các kỹ thuật sau:
- Benchmarking: Dựa vào mặt bằng chung, dựa trên những người khác, tham khảo trên mạng. Mất bao lâu để người ta học được 1 ngôn ngữ mới, mất bao lâu để chơi được 1 bài hát bằng guitar hay mất bao lâu để tạo 1 thói quen…bạn có thể đọc chia sẻ từ người khác và đưa ra con số hợp lý
- Đánh giá năng lực bản thân: nếu bạn đã từng thử nhưng thất bại, hãy tăng hoặc giảm kỳ vọng để phù hợp với năng lực bản thân dựa trên lịch sử đó. Nếu thức 4 rưỡi sáng là điều bất khả thi với bạn, hãy tăng lên 5 giờ, 5 rưỡi hoặc 6 giờ.
Việc đạt được mục tiêu rất quan trọng. Nếu làm 1 việc nhưng không bao giờ đạt được kết quả hay thậm chí là gần đạt cũng không nỗi. Thì không khác gì xe chạy 20 năm không thay nhớt.
#### Relevant – Liên quan/phù hợp
Mục tiêu phải phù hợp với tình hình hiện tại . Liệu bây giờ có phải lúc để đặt mục tiêu đó? Liệu có cần thiết phải có kỹ năng đó? Có ưu tiên bắt buộc nào ngăn cản mục tiêu này không?
Bạn muốn lên chức trưởng phòng trong 1 năm nữa, đó là mục tiêu khả thi, nhưng bạn chuẩn bị sinh con và bắt đầu phải dành nhiều thời gian cho gia đình hơn. 1 năm nữa, e rằng mục tiêu này chưa phù hợp. Nếu có 1 lúc nào đó bạn nên từ bỏ mục tiêu, thì chính là lúc này đây. Hãy cân nhắc kỹ và quyết định, tránh mất thời gian cho 1 mục tiêu không phù hợp
#### Timebound – Thời gian
Thời gian. Yếu tố gần như quan trọng bậc nhất và chi phối 1 kế hoạch. Khung thời gian là kỳ vọng của bạn, muốn hoàn thành mục tiêu này trong bao lâu. Thắng hay bại là do chọn 1 khung thời gian phù hợp. Không quá dài để bản thân phải luôn tập trung, không quá ngắn để giữ tính khả thi.
Chọn lọc và sắp xếp thứ tự ưu tiên
Bạn có thể có rất nhiều mục tiêu trong 1 khung thời gian. Nhưng nguồn lực và khung thời gian không cho phép thực hiện đồng thời. Khi đó phải xét trên nhiều yếu tố để chọn lọc và sắp xếp
- Thời gian: Với lịch trình hiện tại thì có thể đáp ứng được bao nhiêu trong số những mục tiêu này
- Khẩn cấp: Những mục tiêu nào cần được ưu tiên trước
- Nguồn lực: Hiện mục tiêu nào bạn đã có đủ kỹ năng, công cụ hoặc sự hỗ trợ để thực hiện
Đừng tham thực hiện nhiều thứ cùng lúc.
Chia nhỏ thành từng action
Rồi, anh em lấy 1 cây búa ra rồi đập nát cái mục tiêu kia ra nhé. À…vừa rồi là tôi dùng biện pháp tu từ ẩn dụ để chỉ việc chia nhỏ mục tiêu cho dễ làm. Anh em nào xách búa ra thật thì chúc mừng thiên giới có thêm 1 thiên thần.
Ăn 1 ổ bánh mì ít nhất cũng phải cắn 11 miếng. Ông cha ta đã nói: “Thành Rome không xây trong 1 ngày”. À hình như không phải ông cha mình nói. Nhưng mà đại ý là vậy. Muốn làm chuyện lớn phải biết việc nhỏ.
Bài trước đã chia ra thành 3 loại planning, loại có quy mô to hơn thì khi chia nhỏ sẽ làm mục tiêu cho loại nhỏ hơn.
- Planning chiến lược: cho ra Objective (mục tiêu lớn)
- Planning chiến thuật: cho ra Milestone (cột mốc chính) / Sub-Milestone (cột mốc phụ)
- Planning hành động: cho ra Task (nhiệm vụ) / Sub-Task (vẫn là nhiệm vụ nhưng nhỏ hơn)
Quy trình chia nhỏ sẽ là:
Objective → Milestone → Sub-milestone → Task → Subtask → Action
Từ kế hoạch năm sẽ ra được cột mốc cần đạt cho từng tháng. Với những cột mốc đó, đầu tháng ra quán cafe gạch 4 cái đầu dòng sao cho đều nhau để mỗi tuần ta chọn 1 niềm vui. Đầu mỗi tuần lại bâng khuâng Justatee, rồi làm cái bảng phong thần từ thứ 2 đến thứ 7 mà người ta gọi là thời gian biểu. Mỗi ngày, muốn tối ngủ ngon thì sáng sớm lấy giấy bút ra, ghi 3 – 4 task gì đấy, chết sống gì cũng làm cho xong. Ăn plan, ngủ plan, ám ảnh cái plan → đam mê chính là cảm giác này. Một mục tiêu không nhất nhất cần tốn 1 năm, có thể là vài tháng, bất quá vài tuần cũng có. Anh em cứ thế linh động.
Đặt deadline
Deadline thường dùng cho các mục tiêu cấp thấp như Sub-milestone hoặc Task. Ở tầm Objective hoặc Milestone thì gọi là Time-bound như đã đề cập ở trên rồi. Khác chăng Time-bound dựa vào nguyện vọng muốn nhanh chậm cỡ nào, còn deadline phụ thuộc chủ yếu khả năng và nguồn lực của chủ nhân task có làm kịp không.
Deadline vì nó có chữ dead, nên thích thì xong không thích thì hết deadline cũng phải làm cho xong. Độ linh hoạt thấp nên sẽ có tính thúc đẩy người ta hành động. Nếu đi làm công ty, deadline là thứ đáng được nể mặt nhất. Vì có người giám sát, có hình phạt nếu trễ. Nhưng với loại hình nghệ thuật làm kế hoạch cho chính mình này. Deadline cũng không mấy tác dụng. Bất quá chỉ giúp được những kẻ thực sự nghiêm túc với chính cuộc đời mình thôi.
Ấy ấy các đạo hữu đừng vội tự ái. Ắt 1 ngày tôi sẽ chia sẻ 1 vũ khí còn lợi hại hơn deadline. Tạm thời trong độ dài của bài này không tiện viết ra
Xem xét thách thức và cơ hội
Có thách thức nào đột ngột diễn ra khiến phải điều chỉnh deadline hoặc time-bound không. Có cơ hội nào để đẩy nhanh tốc độ tu luyện không. Đầu mỗi tuần tháng, nên nghiêm túc xem xét vấn đề này. Tránh để đại cục bị ảnh hưởng.
Phát triển kỹ năng, kiến thức, công cụ hỗ trợ
Thường áp dụng ở cấp planning chiến thuật trở xuống. Với mỗi cột mốc quan trọng cần đạt đôi khi yêu cầu những kỹ năng hoặc sử dụng những công cụ nhất định. Khi lập kế hoạch, nhìn trước được những thứ có thể giúp vượt ải sẽ giúp tiết kiệm thời gian và dễ dàng đạt deadline
Kiểm soát quá trình thực hiện (đo lượng)
Với mỗi mục tiêu, hãy nghiêm túc theo dõi và ghi lại quá trình thực hiện. Vì phải đánh giá bằng con số (tiêu chí Measurable) cho nên việc theo dõi rất dễ. Bạn có thể dùng Google sheet, Excel hoặc 1 công cụ nào đó để ghi theo thời gian.
Nếu có những lúc fail hoặc không kịp deadline. Đừng nản, hãy ghi lại bài học kinh nghiệm, như 1 thể loại nhật ký để sau này cải thiện.
Nếu anh em vẫn cảm thấy quá nhiều lý thuyết và thực sự chưa thể bắt tay áp dụng. Thì xin mọi người thông cảm, lý thuyết nền tảng vẫn là nên có. Ở đây tôi đã cố gắng mỗi đại ý đưa 1 ví dụ để dễ hình dung. Bất quá vẫn còn rời rạc chưa thống nhất. Tài hèn sức mọn sẽ sớm nhất ra 1 bài ví dụ cho 1 mục tiêu lớn, áp dụng hoàn thiện lý thuyết của 2 bài trước để anh em làm mẫu.
⚰️ Conclusion
Nếu anh em vẫn cảm thấy quá nhiều lý thuyết và thực sự chưa thể bắt tay áp dụng. Thì xin mọi người thông cảm, lý thuyết nền tảng vẫn là nên có. Ở đây tôi đã cố gắng mỗi đại ý đưa 1 ví dụ để dễ hình dung. Bất quá vẫn còn rời rạc chưa thống nhất. Tài hèn sức mọn sẽ sớm nhất ra 1 bài ví dụ cho 1 mục tiêu lớn, áp dụng hoàn thiện lý thuyết của 2 bài trước để anh em làm mẫu.