Đôi khi 1 ngàn câu nói không bằng 1 tấm hình. Não người có vẻ ưu ái hơn đối với việc xử lý hình ảnh so với xử lý ngôn ngữ. 20 trang giấy của 1 chuyên đề phức tạp có thể được gói gọn vào 1 vài hình ảnh minh họa.

Làm BA, bạn sẽ phải đối mặt với rất nhiều stakeholder với nhiều background khác nhau. Người thì làm kỹ thuật, người thì chỉ chuyên bán hàng, người thì làm sổ sách kế toán. Bạn cần tạo ra 1 thứ ngôn ngữ phổ thông nhất với tất cả người đọc của mình. Và các sơ đồ, mô hình, bảng biểu là 1 thứ hình ảnh biết nói. Thống nhất các ý tưởng trên 1 trang giấy. Dễ dàng trong quá trình confirm, mô tả bức tranh tổng thể.

Ok, giờ thì bắt đầu. Hãy chọn 1 ví dụ xuyên suốt cho bài viết này để các bạn dễ hình dung: Project xây dựng 1 website bán hàng.

1. System context diagram – SCD

Lược đồ ngữ cảnh hệ thống – hay SCD, là sơ đồ có mức độ tổng quát cao nhất trong các sơ đồ được trình bày dưới đây.

SCD giúp gì?

Thường thì chiêu này sẽ dùng ở đầu mỗi tài liệu lớn, hoặc ở đầu 1 phân mục phức tạp. Vai trò của nó giống như 1 cái mục lục, giúp người đọc hình dung họ sắp đọc cái gì, và chúng nó liên kết với nhau như thế nào trong một bức tranh lớn.

Hãy tưởng tượng bạn đi du lịch ở 1 khu rừng xa lạ và bị lạc đường. SCD sẽ giống 1 cái địa đồ. Nhìn vào bạn sẽ biết được:

• Các hướng đông, tây, nam, bắc và các cột mốc địa lý quan trọng (dòng suối, ngọn núi…);
• Bạn đang đứng ở đâu giữa khu rừng này 1 cách tương đối;
• Bạn nên đi theo hướng nào để mò ra khỏi khu rừng.

Lược đồ ngữ cảnh cũng vậy, nó là 1 cái bản đồ tổng quát cho bất kỳ ai đang lặn ngụp trong hệ thống. Nhìn vào đây bạn sẽ thấy được luồng thông tin (ở mức tổng thể) chảy ra và vào hệ thống như thế nào. Bạn sẽ không thấy được tính năng hay mô tả tính năng gì quy trình gì trong này hết.

Cách vẽ SCD

Phạm vi

1 SCD cho toàn hệ thống, hay chỉ cho 1 hệ thống con.

Chọn phạm vi phù hợp với tài liệu bạn đang viết. Ví dụ:

• Tài liệu BRD tổng quan cho toàn dự án Xây dựng website X. Khi đó phạm vi system là System của website X.
• Hoặc bạn viết tài liệu riêng cho phần CMS (trang quản lý nội dung) thôi thì phạm vi systemt lúc này là CMS System

Và bạn sẽ có input cho bước tiếp theo.

Đối tượng dữ liệu

• Trung tâm
  • Đã xác định được phạm vi thì ngay lập tức bạn xác định được cục nằm ở trung tâm sơ đồ. Đó chính là ngữ cảnh hệ thống.
  • Chỉ có 1 cục đó thôi. Ở ví dụ này gọi chung là system luôn, gộp hết Website + CMS lại.
• Đối tượng dữ liệu:
  • Hình dung xem đối tượng nào cung cấp dữ liệu đi vào system
  • Và system cung cấp dữ liệu ra cho đối tượng nào.

Dòng chảy dữ liệu

Từ đối tượng đã xác định, tiếp tục hình dung:

• Họ sẽ đổ dữ liệu vào hệ thống qua hành động nào: Vẽ mũi tên từ Đối tượng → Hệ thống. Ghi tên hành động đó (Động từ + Danh từ).
• System cung cấp dữ liệu gì cho họ: Vẽ mũi tên Hệ thống → Đối tượng. Ghi tên dữ liệu đó (Danh từ)

Rồi, tô màu và sắp xếp lại cho các khối. Cap màn hình lại và dán vào tài liệu thôi.

Đọc tiếp phần sau cho loại diagram thứ 2 ở đây nhé