nguyenhongduc

Blog

  • Tập trung sâu

    Tập trung sâu

    Tôi làm việc liền trong 4 tiếng đồng hồ mà không cảm thấy quá tải, không quan tâm đến bất cứ người, việc, vật nào ngoài list đã có sẵn. Thật sự tôi bắt cả thế giới phải chờ, đúng nghĩa đen

    Bài viết 4800 từ, giveup luôn nếu bạn không đủ kiên nhẫn. Blog post tự viết nên độc nhất không sợ bị trùng trên mạng nhé.

    Ai muốn vào đề thẳng thì nhảy ngay đến phần Direction step by step nhé

    Bắt đầu hành trình tập trung

    Đã bao lần bạn trong lúc ăn cơm tối bạn quyết định sẽ phải "cách mạng". Tối nay tôi sẽ ngồi xử nốt cái powerpoint đã dang dở cả tuần. Không làm được thề không làm người nữa.

    Nếu đúng kế hoạch thì task này dễ òm. Có khi lại dư ra ít thời gian coi netflix. Và tối hôm đó, vừa không được coi netflix, vừa không được làm người nữa…

    Task này tui "lụm cái một" (không đủ năng lực hay không đủ tập trung)

    Bạn có thể hình dung ra 1 tấn trường hợp dẫn đến kết quả cho câu chuyện có thật tôi vừa bịa ra ở trên. Nhưng dù nó có là gì thì cũng quy về 2 đề tài sau:

    • Bạn quá dốt/non kinh nghiệm để làm được cái file PP đó
    • Bạn đủ trình độ để cân đấy nhưng bạn không làm

    Nếu rơi vào case 1 thì xin phép không bàn.

    Rơi vào case 2 thì chẻ ra tiếp. Là do bạn không thật sự làm việc đó (không hứng thú, đang làm thì xìu, đang làm thì nghĩ ra 1 cảnh hay hay trong Age of Ultron nên bật youtube coi phát, bạn gái nhắn tin, etc)

    Và kết quả là task tưởng chừng như "lụm cái một" cũng chả làm nổi. Trong một xã hội ngày càng ngợp, thì 1 ý chí lụt nhầy như vậy liệu có chịu nổi nhiệt???

    Hông có dễ ăn (tập trung cực khó)

    Não người dễ bị phân tâm. 1 âm thanh “ting” Facebook chỉ mất có 1 giây nhưng sẽ khiến 1 loser tốn nhiều tiếng để lướt (tôi cũng từng là thằng loser đó nên hiểu chứ không đả kích ai).

    1 video hài youtube trong lúc ăn cơm cho đỡ chán = 50 chục cái vid khác từ Phạm Nhật Vượng giàu cỡ nào cho tới khoa học vũ trụ trong khi … chén thì chưa rửa.

    5 phút chơi game = ….

    Lạ. Sao người ta lại dễ dàng trao sự chú ý của mình đi như vậy? Tại sao không thể tập trung được quá 10p để làm 1 việc ích đời, lợi người? Mọi thứ cứ dẫn dắt đến 1 lúc tôi quỵ ngã vì kiệt sức hoặc… hết cơ hội.

    Rồi từ những thứ nhỏ phăng ra những thứ lớn lao. Đúng nghĩa đen của cái từ đời xô đẩy. Nó lùa đi đâu thì đi đấy, nó quăng cái gì thì chụp nấy và say yes với mọi thứ có vẻ hay ho thú vị. Đến lúc nhìn lại, well, bạn mất kết nối với mọi thứ có ý nghĩa (gia đình, sức khỏe, công việc, sở thích,…) và bắt đầu hoài nghi về bản thân và lại lặp lại 1 vòng luẩn quẩn tìm kiếm sự xao nhãng để trốn tránh hiện thực. Một vòng lặp dẫn xuống địa ngục (loop to hell)

    1 vòng lặp tồi tệ

    Mài dao mài kéo đê (mài lại khả năng tập trung)

    Nếu định nghĩa tập trung nghĩa là hoàn toàn dồn đầu óc vào 1 việc và lơ đi mọi thứ xung quanh thì tôi nghĩ ai trong chúng ta cũng đã đều trải nghiệm qua. Đó là khi chúng ta được làm 1 việc mình siêu thích. Có lúc tôi đắm mình vô 1 dự án nho nhỏ mà quên luôn thời gian, không biết đói, không biết mệt. Mỗi lần như vậy thật sự phê. Có người thì đạt được trải nghiệm này khi đang chơi game, đọc truyện tranh…

    Giờ làm sao để mấy công việc phức tạp, chán ngắt như làm bài tập, báo cáo… đủ thú vị để chúng ta tự nguyện hiến dâng sự chú ý tuyệt đối của mình vào đó. Đây là bài toán hôm nay! Chúng ta sẽ mài sắc khả năng tập trung của mình để chiến với những thứ khoai lang kia

    Cả thế giới có thể chờ

    Hãy tưởng tượng ra 1 trạng thái làm việc lý tưởng mà bạn muốn hướng tới. Tôi sẽ demo cho bạn dễ hình dung.

    Mỗi lần đặt mông xuống bàn làm việc thì đầu tôi đã biết hôm nay phải làm gì và trong tay có cả 1 bản kế hoạch đã bẻ nhỏ thành từng bước dễ như ăn kẹo. Tôi làm việc liền trong 4 tiếng đồng hồ mà không cảm thấy quá tải, không quan tâm đến bất cứ người, việc, vật nào ngoài list đã có sẵn. Thật sự tôi bắt cả thế giới phải chờ, đúng nghĩa đen. Buổi sáng nhanh chóng. Từng việc 1 được gạch ra khỏi danh sách. Tôi giật mình bỏ tai nghe ra khi tiếng chuông hẹn giờ cho loop làm việc cuối cùng kết thúc và planning cho buổi chiều trước khi ăn trưa. Tôi kiểm tra điện thoại sau đó, check rất nhiều noti trên facebook và lướt 15p trước khi đi ăn trưa. Cực kỳ nhẹ nhõm và chill. 4 tiếng vừa qua công việc được xử lý bằng với 2-3 ngày cộng lại.

    Cái đoạn tô màu đỏ chính là pattern mà chúng ta đang muốn xây. Làm ít mà ra nhiều đòi hỏi phải tập trung sâu một cách nghiêm túc. Làm ra làm, chơi ra chơi (đặc biệt là không cảm thấy tội lỗi khi chơi).

    Trong lúc người khác đang vật lộn ở trạng thái cũ, hãy lấy lại sự chú ý bạn đã dễ dàng trao đi và đặt cược vào mindset tập trung sâu.

    Nếu giữ được routine này hàng ngày trong nhiều tuần, nhiều tháng thì hãy nghĩ đến việc làm chuyện lớn.

    Hướng dẫn từng bước

    Chia thành 3 bước lớn: có thứ tự như sau

    1. Sàng lọc: Không biết việc gì thì nên làm, việc gì không nên làm
    2. Sắp xếp chuẩn bị: Thiếu sự chuẩn bị về tinh thần, về môi trường làm việc/học tập, thời gian
    3. Sẵn sàng: Thiếu năng lượng hoặc bị giảm sụt năng lượng khi làm

    Và 3 gạch đầu dòng trên cũng là 3 nguyên nhân chính, lớn, phổ biến. Trăm nguyên nhân đều quy hết về đây

    Bước 1: Sàng lọc – Bạn lọc cuộc đời hoặc ngược lại

    Xét về dài hạn hoặc ngắn hạn bạn đều cần quyết định xem sẽ đặt sự chú ý của mình vào đâu.

    Vì nguyên lý rất đơn giản. Nguồn lực bị giới hạn, mong muốn của con người thì không.

    Tiền thì muốn nhiều, việc cũng muốn ngon, gia đình cũng cần êm đêm hạnh phúc, facebook luôn phải cập nhật, netflix không thể bỏ sót tập nào, bạn gọi đi nhậu thì không nỡ từ chối….

    Nếu cứ thuận theo mâu thuẫn tự nhiên ấy, nhẹ thì tầm thường hóa cuộc đời, nặng thì tự tay phá hủy luôn.

    Action Tip 1: "Say No" thường xuyên

    Why: vì nói "không" nghĩa là đỡ tốn não, thời gian cho thứ đó. Chiến lược tuyệt vời để bảo tồn tài nguyên. Chắc ai cũng sống đủ lâu để nhận biết được người, việc, vật nào thực sự không mang lại giá trị (ngắn và dài hạn). Chỉ là bản thân chưa đủ dũng khí để thừa nhận và loại nó ra khỏi cuộc đời mình.

    What to do: Nếu thứ mà cuộc đời vừa ném vào mặt bạn không thuộc phạm vi plan đã có sẵn → Tìm mọi cách nói "không". Còn lên plan thế nào thì tùy thuộc vào khả năng, ưu tiên và tính chất cuộc sống công việc của từng người.

    How to do: Say No khó hơn say Yes. Nếu là bạn bè, đồng nghiệp, người đồng cấp thì rất dễ. Nhưng nếu người quăng task vào mặt bạn là sếp thì bắt buộc phải khéo

    • Trước hết, cho họ thấy bạn không "say no" vì lười (làm chăm vào, đã yes thì phải tận tụy)
    • Luôn nhận thức và ước lượng được độ khó của công việc và nguồn lực để làm. Khi đó sẽ có cơ sở để deal với sếp
    • Ngay khi sếp giao task mới là lúc thích hợp nhất để deal. Nói rõ nếu ôm hết sẽ được gì và mất gì, hạn chế trong nguồn lực là gì
    • Nhớ là khi đã chắc chắn thứ này ngoài plan thì BẰNG MỌI GIÁ phải chiến đấu và giữ quan điểm. Nhượng bộ thì bạn sẽ chịu trách nhiệm cho những thứ chất lượng kém. Lúc này sếp phải lựa chọn, 1 là giao người khác, 2 là cấp thêm nguồn lực cho bạn (giãn deadline, thêm người, thêm chi phí)

    Nhớ là đừng quá đáng và lạm dụng. Say no không phải chối đây đẩy để giảm bớt đầu việc, mà là để tăng chất lượng cho những thứ đã say yes. Mặc kệ những người khác ôm đồm nhiều mà không ra gì. Chỉ cần tập trung vào tối ưu chất lượng vì đây là cơ sở chính để đánh giá năng lực

    Cách áp dụng của tôi có phần hơi triệt để. Tôi tự tạo cho mình một backlog những thứ cần ưu tiên. Khi một task được giao, nếu nguồn lực còn đủ và phạm vi công việc có liên quan (scope), tôi sẽ đặt nó vào backlog và sắp xếp thực hiện. Nếu không, nhất quyết từ chối. Quan trọng hơn, khi nhận 1 task nào đó tôi đều ngồi xuống chia nhỏ đến chi tiết (WBS-Work Breakdown Structure) để biết được cần bao nhiêu nguồn lực (time – cost – people resources) để thực hiện nên luôn biết mình còn dư bao nhiêu xăng để quyết định say Yes or No cho task tiếp theo.

    • Say no với Facebook, Youtube, Netflix: hậu quả thì khỏi bàn. Cái này giống như là cai nghiện vậy, không phải muốn bỏ là bỏ. Nhưng tôi đã làm được và bây giờ cảm thấy 1 ngày dài ra 100 lần so với thời nghiện facebook, netflix. Và chắc chắn muốn đạt thành tựu gì trong đời cũng phải vượt qua được cái bẫy phân tâm này.
      • Action: xóa app trên phone, muốn check gì thì cuối ngày mở laptop lên mà check (trong vòng 30p) chấm hết.
      • Netflix: mỗi tuần 1 ngày thứ 7 tha hồ xem, còn trong tuần, xóa app chặn web

    Action Tip 2: Không "đa nhiệm"

    Đa là nhiều, nhiệm là nhiệm vụ. Nếu bạn vừa chiên trứng (task 1) vừa rửa chén (task 2) vừa nghe điện thoại (task 3) thì đó là cảnh giới đa nhiệm. Quá tuyệt vời đúng không. Cùng 1 thời gian, hoàn thành 3 nhiệm vụ. Nhưng khả năng cao là trứng đã cháy xém trong lúc đang gọi điện, chảo thì ucòn đầy mỡ do úp vội để quay sang lật quả trứng cháy.

    Why: Đa nhiệm đang nói tới làm nhiều task “khác nhau” cùng lúc. Bộ não người có 1 sức ì, hay còn gọi là quán tính. Newton nói rằng 1 vật đang chuyển động đều mà không bị cản sẽ chuyển động đều mãi mãi, 1 vật đang đứng yên mà không bị lực tác động sẽ đứng yên mãi mãi.

    Xu hướng này cũng đúng với não bộ. Khi làm 1 việc, các dòng suy nghĩ logic liên tục được tạo ra, suy nghĩ trước là tiền đề cho cái tiếp theo. Nếu giữa chừng bạn nhảy sang 1 task khác, dòng chảy tư duy bị ngừng đột ngột và cần một "năng lượng" nhất định để bóp thắng, lưu trữ kết quả vào bộ nhớ tạm, chuyển sang task khác và khởi động lại từ đầu. Khi mở lại task cũ, não sẽ tốn thêm 1 năng lượng để kích thích dòng tư duy chảy lại, và tất nhiên là sẽ hao hụt thông tin tùy thuộc vào tình trạng trí nhớ. Vậy chu trình này rõ ràng đang dẫn đến tốn double time năng lượng để vượt qua “gap”, không tận dụng được "đà tư duy" để tăng tốc. Hậu quả dễ thấy là mức độ tập trung khi làm 2 việc cùng lúc không chỉ giảm xuống còn 50% mà còn thấp hơn rất nhiều so với đơn nhiệm (single task), đi kèm với việc chất lượng tất cả đầu việc đều giảm.

    Thay vì cố gắng làm 2 việc cùng 1 lúc thì hãy làm 1 việc nhanh gấp đôi. Về mặt thời gian sẽ như nhau nhưng chắc chắn kết quả sẽ khác. Loại bỏ hao hụt năng lượng giữa các “gap” là chiến lược khôn ngoan để tận dụng quán tính tư duy.

    Giống như khi bạn chạy xe đạp, lúc đầu phải đạp mạnh lấy đà, sau khi có đà rồi thì thỉnh thoảng đạp 1 vòng xe vẫn chạy. Còn nếu như chạy trên phố đèn đỏ, cứ 50m lại bóp thắng 1 lần thì liên tục phải gồng lên để thắng sức ì.

    Ảnh minh họa

    What to do: Sau khi chọn những việc quan trọng rồi, bước tiếp theo là gán cho mỗi công việc 1 thứ tự ưu tiên

    • Research về từ khóa này nhé: Mô hình sắp xếp ưu tiên

    • Sau khi đã xếp ưu tiên, hãy lập trình trong đầu rằng. Khi làm task này thì cứ mặc kệ những task khác kêu gào. Mặc kệ cho backlog ngủ yên vì nếu bạn nhảy task lúc này, bạn sẽ bị ám ảnh bởi chính cái task dở dang đang làm và …. welcome to hell.

    Ảnh minh họa

    How to do:

    • Luôn có 1 backlog công việc, nếu có task chen ngang thì cứ quăng vào backlog và xếp thứ tự ưu tiên trước, đừng cắm mặt vào nhai ngay. Kém sang lắm.

    Backlog công việc của tôi cho Blog vitvungve.com

    • Work Break Down Structure: chia nhỏ đầu việc thành những công việc đơn nhất (cùng tính chất) dễ nuốt

      Ví dụ: Làm thuyết trình Powerpoint về doanh số tháng 6. Đây là một việc phức tạp gồm có: Thu thập dữ liệu từ tất cả store; Tiến hành tổng hợp và tính toán ra những metric có ý nghĩa; Tìm kiếm insight của bảng báo cáo; Dàn bài cho buổi thuyết trình; Tổng hợp thông tin lên Powerpoint; Thiết kế trang trí file; Lên agenda và gửi mail mời họp. Mỗi task nhìn ra được ngay mất bao lâu, chia càng nhỏ càng chi tiết thì càng dễ xử lý. Xong việc nào gạch việc đó.

    • Có idea hay trong lúc đang thực hiện cũng đừng vội research hoặc suy nghĩ về nó ngay, cứ note lại ở 1 chỗ và cân nhắc sau.

    Ví dụ cho việc khi có trường hợp khẩn cấp cần note lại trong lúc đang tập trung sâu

    → Chốt Bước 1: Sàng lọc

    Đến đây bạn đã bắt đầu thấy mọi thứ tối giản hơn và rõ ràng hơn nhiều rồi. Ta có những gì cần phải ưu tiên và một mindset làm việc đơn nhiệm rồi. Chuyển qua Bước 2 nhé.

    Tia lazer truyền được đi rất xa vì nó tập trung năng lượng vào 1 điểm.

    Bước 2: Chuẩn bị và sắp xếp

    Bước 1 đã cho chúng ta một mindset cần thiết để biết đâu là việc cần ưu tiên. Bước 2 sẽ đi sâu vào chiến thuật được áp dụng để thực thi những ưu tiên đó và đạt hiệu suất tập trung tối đa

    Action Tip 3: Planning trước khi làm

    Mindset "Kế hoạch" và "chuẩn bị" rất bá đạo. 15p planning trước lúc bắt đầu giúp tăng khả năng tập trung sâu lên gấp đôi.

    Cơ chế là bạn phải nhìn tổng thể trước khi làm và phân bố đều các nguồn lực tránh mất cân đối.

    Nhìn cái backlog dài dằng dặc này thì biết phải làm gì trước đây??

    Việc nắm rõ trước mình ưu tiên cái gì ở mỗi BUỔI làm việc là cách ngon bổ rẻ nhất để thoát ra khỏi mê cung task dày đặc và tránh luôn trạng thái lờ đờ như zombie.

    Tôi đã từng rất xem nhẹ planning, vì cho rằng plan cho lắm mà không làm thì bằng không. Nhưng sau một thời gian không plan và cũng không làm thì mới nhận ra một điều: Planning kỹ chưa chắc đã làm tốt, nhưng nếu muốn làm tốt thì bắt buộc phải planning kỹ. À chắc phải quote câu này ra cho nó sâu sắc.

    Planning kỹ chưa chắc đã làm tốt, nhưng nếu muốn làm tốt thì bắt buộc phải planning kỹ

    Hãy nhìn những thứ thành tựu đẹp đẽ đi. Rất ít chỉ được tạo ra vì ngẫu hứng. Đằng sau luôn là cả một sự chuẩn bị hoặc người tạo ra nó có 1 bộ não thiên tài đã hình dung mọi thứ rõ ràng… trong đầu.

    Bạn không thể bước vào 1 khu rừng lạ mà không có la bàn hoặc bản đồ vì lạc đường là điều chắc chắn. Kế hoạch chính là tấm bản đồ cho mỗi ngày làm việc.

    What to do: Bạn đã có trong tay backlog những việc cần ưu tiên của mình từ bước 1 rồi đúng không. Hãy lập trình một function (chức năng), gán vào một công tắc và đặt nó dưới……mông. Chỉ cần đặt mông xuống, sẽ kích hoạt câu hỏi: "Từ giờ tới trưa/chiều sẽ làm những gì đây". Đừng tiếc 15p đầu ngày cho việc này. Nói thật, đừng tiếc.

    How to do:

    • Chọn maximum 3 task lớn và ghi ra giấy. Chọn những task quan trọng nhất cần làm. Bạn muốn đến trưa nay cái gì sẽ được GẠCH BỎ khỏi backlog.

      Những task tôi sẽ chiến trong sáng nay

    • Sắp xếp theo thứ tự từ khó dễ đặt vào timeline (giả sử đây là cho buổi làm việc từ 8h – 12h)

      Timeline = Priority + Deadline

    • Chia nhỏ những task lớn thành những bước nhỏ và dễ hình dung hơn

      Work Breakdown (bẻ nhỏ …….nhỏ nữa)

    • Khi đặt task vào timeline thì xem như đó là deadline cho mỗi task (deadline là vũ khí hạt nhân đấy)
    • Luôn sẵn sàng ứng phó với thay đổi. Chuẩn bị 1 cuốn sổ hoặc giấy note bên cạnh. Nếu bỗng có ý tưởng mới nào đó đột nhiên xuất hiện thì note ra giấy, đợi đến khi giải lao xử lý. Đừng để bất cứ điều gì ảnh hưởng đến dòng tư duy hiện tại (trừ khi có báo động cháy nhà)

    Nền tảng của sự tập trung xem như xong. Action tip tiếp theo, dành cho những người hay bị phân tâm bởi những thứ xung quanh

    Action Tip 4: Setup môi trường làm việc

    Não sẽ nhận thông tin một cách thu động, dù bạn muốn hay không thì môi trường vẫn tác động đến sự chú ý của bạn. Chiến thuật nhanh gọn hiệu quả nhất: CÁCH LY.

    Não sẽ giao tiếp với môi trường thông qua 5 giác quan. Chỉ cần một giác quan bị kích thích có thể tiết ra một đống dòng suy nghĩ vẩn vơ không liên quan. Nên phải hạn chế tối đa giao tiếp không cần thiết, block luôn một số giác quan lại.

    How to do:

    • Thị giác:

      • Bàn làm việc gọn gàng: cái gì trên bàn mà trong 30p tới không động vào thì cất đi, sự lộn xộn là bạn đồng hành của phân tâm

      Bàn làm việc của mình đây nhé!

      • Những gì gây mất tập trung thì đừng đặt bên cạnh, điện thoại, remote tivi, máy chơi game… bỏ hết vào vào 1 cái giỏ cất ở phòng khác hoặc khuất mắt. Nếu lo rằng sẽ miss những cuộc gọi quan trọng thì cài 1 ứng dụng nhận cuộc gọi ngay trên máy tính (link) hoặc dùng tai nghe bluetooth, bạn vẫn có thể trả lời điện thoại mà không cần nhìn thấy nó.
      • Chọn chỗ ngồi ít người qua lại nếu có thể. Tránh giường ngủ ngay bên cạnh.
      • Nếu chỗ ngồi làm việc có ánh sáng ban ngày là tốt nhất, nếu làm việc ban đêm thì hãy cân nhắc 1 chiếc đèn bàn đủ sáng
    • Thính giác: Giác quan dễ gây phân tán nhất

      • Để tạm khóa thính giác, dễ nhất đeo tai nghe in ear (nhét tai). Chọn những bản nhạc classic khơi lòng, white noise hoặc lofi nhé.

      • Nếu công việc đòi hỏi phải trao đổi với đồng nghiệp để cùng xử lý thì phải xác định rõ chủ đề cần nói, nói ngắn gọn không lan man lạc đề. Tránh sa đà vào những cuộc tán gẫu. Nếu được hãy nói với đồng nghiệp inbox qua Slack/Zalo hoặc những tool giao tiếp online trừ khi có việc gấp cần trao đổi thì sẽ vào phòng họp hoặc ngồi riêng với nhau. Tránh trường hợp đang tập trung thì có người gọi í ới.
    • Khứu giác: Mùi thơm khiến não tiết ra những hoocmon giảm đau và xả stress rất hiệu quả. Nếu làm việc ở nhà, hãy đầu tư tinh dầu và bình khuyếch tán.
    • Cảm giác, vị giác

      • Nhiệt độ: nóng quá hoặc lạnh quá đều không ổn, nhưng theo 1 vài nghiên cứu từ Harvard thì nhiệt độ cao hơn 21 độ C sẽ bắt đầu gây ra hiện tượng giảm tập trung, càng nóng nực thì càng khó tập trung hơn.
      • Nước uống, 1 ít snack: đặt sẵn 1 cốc nước lọc trên bàn, 1 ít snack (trái cây, trái cây khô, bánh…) để bổ sung năng lượng cho não mà không cần phải đứng dậy liên tục.

    Action Tip 5: Setup thời gian làm việc

    Để tập trung sâu được, bạn phải có 1 khoảng thời gian không bị làm phiền tuyệt đối (untouchable time blocking). Nếu bạn định làm 1 dự án cần nhiều chất xám, tập trung, sáng tạo thì nhất định phải có 1 khoảng thời gian "bất khả xâm phạm" hàng ngày.


    Đối với tôi đó là từ 4h30 – 6h30 sáng. Đạt được thói quen này giúp tôi thật sự có thời gian tạo ra chính blog này và nhiều dự án nhỏ khác nữa, dù đang ở cùng phòng với 2 người khác.

    Từ 4h30 tới 6h30 : khung giờ bất khả xâm phạm (vì chưa có ai dậy cả)

    Đặc điểm của khoảng thời gian này là sẽ rất yên tĩnh, không ai làm phiền, bạn có thể biến mất trong 2 – 3 tiếng mà không ai biết.

    Nếu ở phòng riêng thì rất lý tưởng. Bất cứ lúc nào cần tập trung cao độ, hãy khóa trái cửa. Có thể treo thêm 1 tấm biển vui lòng không làm phiền ở ngoài để tránh mọi người vô tình làm bạn phân tâm.

    Action Tip 6: Setup tư tưởng

    Hãy tự nhủ với bản thân: "Cả thế giới có thể đợi được". Trong 2 – 3 tiếng sắp tới, thứ quan trọng nhất tồn tại đang nằm trong backlog. Mọi trở ngại đều đã được lường trước. Tạm thời quên đi những lo lắng, rắc rối lúc nào cũng thường trực trong đầu. Phải luôn nhận thức được điều này và kéo tâm trí về đường đua khi nó trực chờ chệch hướng.

    Đừng sợ bỏ lỡ thứ gì đó khi phải tập trung cao độ. Bởi vì nếu không, thứ bạn bỏ lỡ sẽ là chính cuộc đời mình.

    Bước 4: Khởi tạo và duy trì năng lượng

    Tất cả những bước trên đều vô nghĩa, nếu bạn là 1 con robot hết pin. Không có năng lượng thì não không hoạt động. Vật vờ như zombie thì không thể planning, cũng chẳng thể sắp xếp mọi thứ rồi ưu tiên cái nào làm trước….

    Và đó là lý do rất lớn khiến người ta rời bỏ sự tập trung giữa chừng: "Sự giảm sút và thiếu hụt năng lượng nhanh chóng"

    Action Tip 7: "Đổ xăng" trước khi ra xa lộ

    Trước khi đi học, đi làm thì phải ĂN SÁNG. Bỏ bữa sáng là hành động ngu nhất mà tôi từng làm suốt thời gian đại học. Ăn sáng đi, ăn ngon và no vào. Tự nấu hoặc mua một bữa sáng chất lượng là khoản đầu tư lời nhất trong ngày đấy.

    Tự nấu cho mình 1 bữa ngon (ảnh sưu tầm)

    Dậy sớm rất tốt cho việc kiến tạo năng lượng. Không vội vàng, có thời gian thưởng thức bữa sáng và 1 cốc cà phê. Tập thể dục 1 chút là cách dùng ma túy hợp pháp và lành mạnh giúp bạn boost năng lượng. Đầu óc có mơ ngủ đến mấy cũng chỉ cần 1 shot endorphin (20 phút đi bộ) là bùng nổ ngay. Yên tâm là nghiện tập thể dục không ai bắt cai đâu.

    My Morning Routine: thức dậy lúc 4h30, tập thể dục 20p (đi bộ, hít đất, kéo xà), blog 1h30p, nấu ăn và ăn sáng 45p, tắm & chill 15p, cà phê & sách 30p

    Bữa tối ít tinh bột, giàu đạm và rau xanh sẽ giúp cơ thể lấy lại năng lượng sau 1 ngày dài. Để không gây ra cảm giác buồn ngủ thì đừng ăn quá no.

    Tắm rửa sạch sẽ và thư giãn để loại bỏ hoàn toàn những áp lực tại văn phòng/lớp học. Sau đó ngồi vào bàn làm việc với không gian đã được setup như tại Action tip 4.

    Hãy làm mọi cách để khi ngồi vào bàn làm việc, bạn thấy hứng khởi và tràn đầy năng lượng

    Action Tip 8: Duy trì liên tục mức năng lượng trong buổi làm việc

    Khả năng tập trung có thể lụi tàn rất nhanh. Đó là do tập trung trí não tốn rất nhiều năng lượng. Áp dụng các chiêu thức sau đây để giữ mức năng lượng luôn đạt đỉnh.

    • Pomodoro: quả cà chua huyền thoại này gần như xuất hiện trong mọi bài post về productivity của các blogger nổi tiếng. Tóm lược phương pháp là làm việc và nghỉ ngơi sẽ liên tục xen kẽ nhau. Mỗi 25p làm sẽ bắt buộc nghỉ 5 phút (tái tạo năng lượng). Mỗi vòng lặp (tạm gọi là 1 loop) yêu cầu phải tập trung sâu vào task hiện tại. Nếu bị xem ngang trước khi hết giờ xem như hủy bỏ và tính lại loop đó. 1 ngày có được tầm 10 loop thành công là xong hàng đống việc rồi

    Ảnh sưu tầm Pinterest

    Tôi sử dụng pomodoro liên tục bằng 1 app trên điện thoại. Sau 1 thời gian, level não đã lì hơn thì bắt đầu cảm thấy 25p khá ngắn (tùy vào mỗi người), tôi đã tăng thêm mỗi working loop = 45p. Phương pháp này khiến công việc trở nên thoải mái, không bị kiệt sức. Buổi sáng và chiều mục tiêu mỗi buổi 3 loop siêu tập trung. Buổi tối 2 loop và sáng sớm 2 loop. (gần 8h siêu tập trung là một con số tôi tự hào đấy)

    • Hãy tận dụng thời gian nghỉ giữa mỗi loop để đi rót nước, vươn vai, tập thể dục nhẹ nhàng.
    • Trên bàn có sẵn 1 ít đồ ngọt như bánh gạo, trái cây, hạt khô… những món có đường là cao nhân phù trợ dắt bạn lên đỉnh năng lượng. Đừng lạm dụng phương thức này. Chọn thức ăn lành mạnh, tránh nước tăng lực nhiều đường hóa học thì sẽ thành ra nghiện (đây là tên lửa đẩy bạn lên trong tích tắc nhưng sau đó sẽ là rơi tự do). Thiếu nó thì tập trung được 10p cũng khó.
    • Ngồi chứ không nằm (dù là ở nhà).
    • Nghỉ trưa. Sau bữa trưa thì nên nghỉ ngơi. Kinh nghiệm của tôi là ngủ 15p thôi, không ít cũng không nhiều hơn. Hãy tự thử nghiệm để tìm ra thời gian hợp lý cho bạn. Tôi là 1 người cực kỳ dễ ngủ, nhắm mắt 30s là có thể…tiễn được rồi. 15 phút nhưng sẽ cảm thấy rất đủ, và chuông báo xong là dậy ngay lập tức. Ngủ quá 45p thì khả năng cao là nhức đầu, buồn nôn kinh khủng (đã từng trải nghiệm)


    Copyright by ©️ Nguyen Hong Duc
     [Home](/43e5c72f51fb4b829cf3b663cc692537) / [Blog](/50fab838791e4278b3b8a09472ed6fae) / [Hiệu suất](/9baf0efd8b9e42edb14afc92c9d7024e) / [Thử thách](/4f9c29797a0949498bc1be34f9a002dd) / [Làm Bi Ây](/f8b07e0f7a034a5fa46d696869440a8d) / [Cá nhân](/c27da6e4cda1446fad5cacad64d00d01)

  • Kiểm soát cuộc đời bằng “Kế hoạch cá nhân”? (part 2)

    Kiểm soát cuộc đời bằng “Kế hoạch cá nhân”? (part 2)

    Ở bài biết lần trước, các bạn đã có 1 cái nhìn tổng quan về lập kế họach cá nhân rồi. Nhắc lại 1 chút về 3 loại planning ta đã đàm đạo cùng nhau gồm: Planning chiến lược, chiến thuật và hành động

    Hôm nay sẽ đi chi tiết hơn từng bước của 1 cái plan rõ ràng, không dài dòng nữa.

    Dù là planning chiến lược, chiến thuật, hay hành động thì phương pháp và cách thức cũng trải qua các bước này. Bất quá ưu tiên của từng bước sẽ có đôi chút khác biệt tùy loại planning thôi.

    Đặt mục tiêu thông minh

    Đặt mục tiêu khôn ngoan là bước cực kỳ quan trọng nhá. Nếu mục tiêu mơ hồ, chung chung hoặc ảo tưởng, không phù hợp. Xem như xé bỏ cơ hội chiến thắng.

    Alice hỏi: Giờ tôi phải đi đường nào ạ?
    Chú mèo: Ngươi muốn đến đâu?
    Alice trả lời: Đâu cũng được
    Chú mèo: Vậy đi đường nào chả giống nhau.
    -Alice in Wonderland-

    NGUYÊN TẮC S.M.A.R.T:

    Đây là nguyên tắc rất nổi tiếng được áp dụng rất phổ biến. S.M.A.R.T với mỗi ký tự là viết tắt cho 1 yếu tố cần của 1 mục tiêu khôn ngoan. Đây cũng là phép chơi chữ cho từ "Thông minh". Ông nào nghĩ ra cái này…bội phục!

    #### Specific – Chi tiết

    Mục tiêu cần được định nghĩa rõ ràng. Đây là lúc nghĩ về cái ranh giới mà mục tiêu muốn chạm đến. Hãy tưởng tượng ra khoảnh khắc đó. Như thế nào thì gọi là hoàn thành mục tiêu, chính bạn là người phải hiểu rõ nhất.

    Dù mục tiêu của bạn là gì cũng có thể quy về 3 loại sau:

    • 1 đối tượng (người, vật)

      Có thể bạn muốn dành đủ tiền để mua 1 chiếc xe máy thể thao, đổi chiếc iPhone mới hoặc…tán đổ cô bạn crush của mình :)))

      Với loại mục tiêu này, mô tả rõ đối tượng anh em muốn chiếm đoạt. Ví dụ mua xe. Hãy xác định rõ loại xe mình thích, giá bao nhiêu, màu gì, sẽ trả toàn bộ hay mua trả góp, bán ở showroom nào… Tán crush cũng vậy, xác định rõ giá bao nhiêu, màu gì, trả góp hay …….à thôi chết, nhầm mục tiêu, anh em thông cảm 😐

      Những câu cầu nguyện chung chung như “kiếm nhiều tiền nhất có thể”, “mua 1 cái điện thoại mới” sẽ không định hướng được cho những hành động tiếp theo. Có cầu nữa cầu mãi cũng không ai chứng nhá.

    • 1 thói quen (lối sống, hành vi)

      Bạn muốn tạo 1 thói quen, 1 lối sống mới, hoặc từ bỏ 1 thói quen cũ. Đó cũng là 1 dạng mục tiêu thường thấy. Nhưng không thể chỉ đơn giản mong cầu “thói quen đọc sách”, “thói quen dậy sớm” hay “bỏ thuốc lá”. Hãy tưởng tượng chi tiết hơn. Đọc sách gì, mỗi ngày đọc bao nhiêu, đọc lúc nào trong ngày. Hay dậy sớm là mấy giờ, dậy xong làm gì, cuối tuần có cần dậy sớm không…

    • 1 trạng thái mới

      Đạt được 1 thành tựu, 1 trạng thái tốt hơn so với quá khứ. Ví dụ tăng lương, thăng chức, đỗ đại học, có cơ bắp 6 múi, cơ thể khỏe mạnh không bênh tật…Những mục tiêu này lại càng khó hình dung, cần phải định nghĩa thật rõ sức khỏe tốt là như nào, tăng lương là bao nhiêu, vv…

    #### Measurable – Đo lường được

    Không chỉ phân tích bằng cảm tính, cần có các chỉ báo cụ thể BẰNG CON SỐ. Thứ nhất là để biết được mức độ tiến bộ trong việc thực hiện mục tiêu, thứ 2 là để biết khi nào thì hoàn thành mục tiêu.

    "Tôi xin thề, 1 năm sau sẽ kiếm được 2 triệu đô từ chứng khoán, bất động sản và kiếm tiền online, bất chấp mọi rào cản, bất chấp mọi giới hạn"
    – Someone on walking street –

    Đấy, công thức có sẵn rồi, anh em thay số vô thôi nhé!

    Ngoài những mục tiêu thuộc loại đã định nghĩa sẵn chỉ số đo lường rồi (ví dụ như tiết kiệm được 20tr) thì những mục tiêu khác nên được quy đổi thành con số mà từ đó suy ra được trạng thái mục tiêu. Ví dụ:

    • Mục tiêu cơ bụng 6 múi → bằng tỷ lệ mỡ cơ thể (cứ mỗi tuần đo 1 lần – ở các phòng gym thường có dịch vụ này)
    • Mục tiêu đọc sách → đo bằng số trang / chương sách đọc mỗi ngày (mỗi ngày đọc xong, note lại số lượng để theo dõi)
    • Mục tiêu tăng lương → số lượng kỹ năng mới, kiến thức mới trước khi bước vào phòng sếp deal lương (làm 1 list các kỹ năng, kiến thức cần học và phấn đấu hoàn thành)
    • Mục tiêu sức khỏe: nhịp tim, phút chạy bộ, huyết áp, đường/mỡ máu…
    • Mục tiêu tán crush → đo bằng số lần nói chuyện, đi chơi, mức độ thường xuyên nhắn tin…

    Tất cả các chỉ số kia chỉ là gợi ý, hãy tự sáng tạo ra 1 chỉ số và cách đo lường phù hợp với mục tiêu của mình.

    #### Achievable – Khả thi

    Mục tiêu nhất định phải cho con người làm được. Đừng đặt mục tiêu cho siêu nhân. Có thể nhắm cao hơn khả năng 1 CHÚT nhưng chỉ để bản thân phải rướn lên, đổ mồ hôi mới đạt được. Đừng biến bản kế hoạch thành tiểu thuyết viễn tưởng.

    Để sáng tác được 1 mục tiêu khả thi, có thể dùng các kỹ thuật sau:

    • Benchmarking: Dựa vào mặt bằng chung, dựa trên những người khác, tham khảo trên mạng. Mất bao lâu để người ta học được 1 ngôn ngữ mới, mất bao lâu để chơi được 1 bài hát bằng guitar hay mất bao lâu để tạo 1 thói quen…bạn có thể đọc chia sẻ từ người khác và đưa ra con số hợp lý
    • Đánh giá năng lực bản thân: nếu bạn đã từng thử nhưng thất bại, hãy tăng hoặc giảm kỳ vọng để phù hợp với năng lực bản thân dựa trên lịch sử đó. Nếu thức 4 rưỡi sáng là điều bất khả thi với bạn, hãy tăng lên 5 giờ, 5 rưỡi hoặc 6 giờ.

    Việc đạt được mục tiêu rất quan trọng. Nếu làm 1 việc nhưng không bao giờ đạt được kết quả hay thậm chí là gần đạt cũng không nỗi. Thì không khác gì xe chạy 20 năm không thay nhớt.

    #### Relevant – Liên quan/phù hợp

    Mục tiêu phải phù hợp với tình hình hiện tại . Liệu bây giờ có phải lúc để đặt mục tiêu đó? Liệu có cần thiết phải có kỹ năng đó? Có ưu tiên bắt buộc nào ngăn cản mục tiêu này không?

    Bạn muốn lên chức trưởng phòng trong 1 năm nữa, đó là mục tiêu khả thi, nhưng bạn chuẩn bị sinh con và bắt đầu phải dành nhiều thời gian cho gia đình hơn. 1 năm nữa, e rằng mục tiêu này chưa phù hợp. Nếu có 1 lúc nào đó bạn nên từ bỏ mục tiêu, thì chính là lúc này đây. Hãy cân nhắc kỹ và quyết định, tránh mất thời gian cho 1 mục tiêu không phù hợp

    #### Timebound – Thời gian

    Thời gian. Yếu tố gần như quan trọng bậc nhất và chi phối 1 kế hoạch. Khung thời gian là kỳ vọng của bạn, muốn hoàn thành mục tiêu này trong bao lâu. Thắng hay bại là do chọn 1 khung thời gian phù hợp. Không quá dài để bản thân phải luôn tập trung, không quá ngắn để giữ tính khả thi.

    Chọn lọc và sắp xếp thứ tự ưu tiên

    Bạn có thể có rất nhiều mục tiêu trong 1 khung thời gian. Nhưng nguồn lực và khung thời gian không cho phép thực hiện đồng thời. Khi đó phải xét trên nhiều yếu tố để chọn lọc và sắp xếp

    • Thời gian: Với lịch trình hiện tại thì có thể đáp ứng được bao nhiêu trong số những mục tiêu này
    • Khẩn cấp: Những mục tiêu nào cần được ưu tiên trước
    • Nguồn lực: Hiện mục tiêu nào bạn đã có đủ kỹ năng, công cụ hoặc sự hỗ trợ để thực hiện

    Đừng tham thực hiện nhiều thứ cùng lúc.

    Chia nhỏ thành từng action

    Rồi, anh em lấy 1 cây búa ra rồi đập nát cái mục tiêu kia ra nhé. À…vừa rồi là tôi dùng biện pháp tu từ ẩn dụ để chỉ việc chia nhỏ mục tiêu cho dễ làm. Anh em nào xách búa ra thật thì chúc mừng thiên giới có thêm 1 thiên thần.

    Ăn 1 ổ bánh mì ít nhất cũng phải cắn 11 miếng. Ông cha ta đã nói: “Thành Rome không xây trong 1 ngày”. À hình như không phải ông cha mình nói. Nhưng mà đại ý là vậy. Muốn làm chuyện lớn phải biết việc nhỏ.

    Bài trước đã chia ra thành 3 loại planning, loại có quy mô to hơn thì khi chia nhỏ sẽ làm mục tiêu cho loại nhỏ hơn.

    • Planning chiến lược: cho ra Objective (mục tiêu lớn)
    • Planning chiến thuật: cho ra Milestone (cột mốc chính) / Sub-Milestone (cột mốc phụ)
    • Planning hành động: cho ra Task (nhiệm vụ) / Sub-Task (vẫn là nhiệm vụ nhưng nhỏ hơn)

    Quy trình chia nhỏ sẽ là:

    Objective → Milestone → Sub-milestone → Task → Subtask → Action

    Từ kế hoạch năm sẽ ra được cột mốc cần đạt cho từng tháng. Với những cột mốc đó, đầu tháng ra quán cafe gạch 4 cái đầu dòng sao cho đều nhau để mỗi tuần ta chọn 1 niềm vui. Đầu mỗi tuần lại bâng khuâng Justatee, rồi làm cái bảng phong thần từ thứ 2 đến thứ 7 mà người ta gọi là thời gian biểu. Mỗi ngày, muốn tối ngủ ngon thì sáng sớm lấy giấy bút ra, ghi 3 – 4 task gì đấy, chết sống gì cũng làm cho xong. Ăn plan, ngủ plan, ám ảnh cái plan → đam mê chính là cảm giác này. Một mục tiêu không nhất nhất cần tốn 1 năm, có thể là vài tháng, bất quá vài tuần cũng có. Anh em cứ thế linh động.

    Đặt deadline

    Deadline thường dùng cho các mục tiêu cấp thấp như Sub-milestone hoặc Task. Ở tầm Objective hoặc Milestone thì gọi là Time-bound như đã đề cập ở trên rồi. Khác chăng Time-bound dựa vào nguyện vọng muốn nhanh chậm cỡ nào, còn deadline phụ thuộc chủ yếu khả năng và nguồn lực của chủ nhân task có làm kịp không.

    Deadline vì nó có chữ dead, nên thích thì xong không thích thì hết deadline cũng phải làm cho xong. Độ linh hoạt thấp nên sẽ có tính thúc đẩy người ta hành động. Nếu đi làm công ty, deadline là thứ đáng được nể mặt nhất. Vì có người giám sát, có hình phạt nếu trễ. Nhưng với loại hình nghệ thuật làm kế hoạch cho chính mình này. Deadline cũng không mấy tác dụng. Bất quá chỉ giúp được những kẻ thực sự nghiêm túc với chính cuộc đời mình thôi.

    Ấy ấy các đạo hữu đừng vội tự ái. Ắt 1 ngày tôi sẽ chia sẻ 1 vũ khí còn lợi hại hơn deadline. Tạm thời trong độ dài của bài này không tiện viết ra

    Xem xét thách thức và cơ hội

    Có thách thức nào đột ngột diễn ra khiến phải điều chỉnh deadline hoặc time-bound không. Có cơ hội nào để đẩy nhanh tốc độ tu luyện không. Đầu mỗi tuần tháng, nên nghiêm túc xem xét vấn đề này. Tránh để đại cục bị ảnh hưởng.

    Phát triển kỹ năng, kiến thức, công cụ hỗ trợ

    Thường áp dụng ở cấp planning chiến thuật trở xuống. Với mỗi cột mốc quan trọng cần đạt đôi khi yêu cầu những kỹ năng hoặc sử dụng những công cụ nhất định. Khi lập kế hoạch, nhìn trước được những thứ có thể giúp vượt ải sẽ giúp tiết kiệm thời gian và dễ dàng đạt deadline

    Kiểm soát quá trình thực hiện (đo lượng)

    Với mỗi mục tiêu, hãy nghiêm túc theo dõi và ghi lại quá trình thực hiện. Vì phải đánh giá bằng con số (tiêu chí Measurable) cho nên việc theo dõi rất dễ. Bạn có thể dùng Google sheet, Excel hoặc 1 công cụ nào đó để ghi theo thời gian.

    Nếu có những lúc fail hoặc không kịp deadline. Đừng nản, hãy ghi lại bài học kinh nghiệm, như 1 thể loại nhật ký để sau này cải thiện.

    Nếu anh em vẫn cảm thấy quá nhiều lý thuyết và thực sự chưa thể bắt tay áp dụng. Thì xin mọi người thông cảm, lý thuyết nền tảng vẫn là nên có. Ở đây tôi đã cố gắng mỗi đại ý đưa 1 ví dụ để dễ hình dung. Bất quá vẫn còn rời rạc chưa thống nhất. Tài hèn sức mọn sẽ sớm nhất ra 1 bài ví dụ cho 1 mục tiêu lớn, áp dụng hoàn thiện lý thuyết của 2 bài trước để anh em làm mẫu.

    ⚰️ Conclusion

    Nếu anh em vẫn cảm thấy quá nhiều lý thuyết và thực sự chưa thể bắt tay áp dụng. Thì xin mọi người thông cảm, lý thuyết nền tảng vẫn là nên có. Ở đây tôi đã cố gắng mỗi đại ý đưa 1 ví dụ để dễ hình dung. Bất quá vẫn còn rời rạc chưa thống nhất. Tài hèn sức mọn sẽ sớm nhất ra 1 bài ví dụ cho 1 mục tiêu lớn, áp dụng hoàn thiện lý thuyết của 2 bài trước để anh em làm mẫu.


    Copyright by ©️ Nguyen Hong Duc
     [Home](/43e5c72f51fb4b829cf3b663cc692537) / [Blog](/50fab838791e4278b3b8a09472ed6fae) / [Hiệu suất](/9baf0efd8b9e42edb14afc92c9d7024e) / [Thử thách](/4f9c29797a0949498bc1be34f9a002dd) / [Làm Bi Ây](/f8b07e0f7a034a5fa46d696869440a8d) / [Cá nhân](/c27da6e4cda1446fad5cacad64d00d01)

  • Tại sao chúng ta nghiện Facebook ?

    Tại sao chúng ta nghiện Facebook ?

    Nghiện là từ dùng cho ma túy, thuốc lá, rượu… Và gần đây được dùng cho 1 thứ nữa. Là mạng xã hội. Case study lớn nhất là Facebook.

    Bài này chỉ đưa ra những góc nhìn, không có giải pháp ở đây. Thế nên mới có chữ WHY bự chảng trong tiêu đề.

    Thực trạng

    Nghiện Facebook???

    Chúng ta dùng Facebook liên tục như thế nào?

    Thời gian sử dụng Facebook của người Việt thì bạn tra đâu trên google cũng thấy. Trung bình là hơn 2.12 tiếng (theo Brandsvietnam)

    Thống kê của Brandsvietnam.com về thời gian sử dụng facebook của người Việt

    Nhưng con số thống kê này đối với tôi cũng không ý nghĩa gì lắm khi nhìn vào chính mình và những người bạn xung quanh. Rất dễ bắt gặp những người ngồi chờ xe bus lướt facebook, đợi 1 ai đó → lướt facebook, giờ ra chơi/giải lao → lướt facebook, đi cafe, đi làm về, ăn cơm, trước khi đi ngủ …. tất cả khoảng trống đều có thể nhét facebook vào được, thậm chí chúng ta còn tự tạo ra khoảng trống để được dùng “nó”.

    2 năm trước, mở chrome lên thì chữ đầu tiên tôi gõ vào là "f" và nếu ngồi thống kê thì chắc tôi phải dành đến 4 – 5 tiếng cho cái tên miền đó. Chủ yếu là đọc nosleep trong redditvn, lướt newfeed ngắm những người có mã gen vượt trội và nhất là định dạng video của facebook (chắc phải 70% time luôn)

    Từ người lớn đến nhỏ đều cuốn bởi nét hấp dẫn của mạng xã hội lớn lao này. Mẹ tôi là một người lowtech (nói chung không rành về công nghệ). Sau khi được tạo tài khoản và hướng dẫn dùng facebook và youtube thì cũng siêng cầm điện thoại vào buổi trưa như thường.

    Ít người nhận ra mình dùng nhiều đến mức nào. Vì ảo giác là thời gian trôi qua rất nhanh khi sự tập trung đã bị lôi cuốn. Nếu muốn "giết thời gian" thì facebook là…..bom nguyên tử 💣.

    Rất ít ai thú nhận hành vi dùng facebook của mình, vì nếu kể ra thì không khác gì 1 đứa ăn không ngồi rồi. Và thường là chúng ta luôn ngụy biện bằng những mặt tốt đẹp của nó: giúp kết nối và chia sẻ với bạn bè, xem những nội dung bổ ích, tìm cảm hứng, ý tưởng cho bla blo… Nhưng thực tế Đa số những thứ hấp dẫn và thu hút sự tập trung của con người lại là những nội dung giải trí có giá trị nội hàm thấp.

    Hãy thú thực nào. Khi lên giường ngủ, bạn có cầm điện thoại không? Và có thì bạn xem gì trước khi ngủ? Và đã bao giờ bạn thức dậy, chụp ngay lấy cái điện thoại và nhấn vào cái biểu tượng chữ f trắng nền xanh trước cả khi kịp đánh răng. Bởi vì chúng ta rất thích facebook nên mỗi ngày lôi ra lôi vào cái điện thoại hàng trăm lần để check thông báo, message, update status, đăng ảnh và đếm like vì 1 cảm giác sợ bỏ lỡ điều gì đó (FOMO-Fear of missing out)

    Chộp ngay đến điện thoại khi thức dậy. Có phải bạn không?

    Khi thời buổi công nghệ phát triển, ai cũng có smartphone rồi. Nếu đang rảnh, chúng ta sẽ chọn lướt facebook thay vì bắt chuyện với bạn cùng lớp, đồng nghiệp. Lướt facebook còn khiến người khác cảm thấy bạn đang “bận rộn” gì đó. Rằng tui không phải đang rảnh đâu, đừng bắt chuyện với tui, đừng làm phiền tui nha, tui có mối quan tâm riêng của mình á. Nhưng có thể là bạn mở điện thoại lên vì chán và muốn “giết thời gian” bằng mấy thứ vui vui.

    Khi ông trời cho chúng ta Facebook, nó đã lấy đi sự buồn chán và cả những suy tư

    Okay vậy là đồng ý với nhau, chúng ta đang dùng facebook rất nhiều đúng không. Nhưng không phải thứ gì dùng nhiều cũng hại. Nếu mỗi lần check facebook mà kiếm ra được 1 nghìn thì bệnh gì đâu mà cữ :)))

    Nguyên nhân

    Định nghĩa lại nào.

    Giả sử ngày nào bạn cũng hút đều 2 gói thuốc, uống 2 xị rượu nếp thì gọi là nghiện thuốc, nghiện rượu đi. Vì bỏ là không chịu được. Vậy ngày nào tôi cũng ăn cơm rồi trao đổi chất với môi trường thì có bị gọi là "nghiện"? Sẽ vô lý vãi ra nếu ai đó bảo tôi là bớt nghiện oxi lại đi cho trái đất nó xanh.

    Vậy chắc sẽ cần thêm 1 điều kiện nữa vào định nghĩa này.

    Nghiện là sự lặp đi lặp lại của 1 hành vi "xấu". Thuốc lá có hại → xấu, rượu có hại → xấu. Nên nếu ngày nào cũng dùng 2 món này đều đặn thì gọi là nghiện. Ăn cơm với hít thở đã được minh oan.

    Nếu ngoài kia người ta cho rằng dùng mạng xã hội (hay cụ thể là Facebook) liên tục là "nghiện" thì hẳn là phải có 1 tác hại nào đó.

    Rất dễ sa đà

    Ở đây không bàn đến những bạn làm việc, kiếm sống và bắt buộc công việc phải mở facebook nhé. Số lượng này nhỏ thôi, tôi đang nói đến đa số người dùng facebook.

    Phí phạm thời gian

    Tạm chia ra làm 2 nhóm người dùng: người dùng chủ động và người dùng thụ động. Bạn có thể cùng lúc thuộc cả 2 nhóm này

    Chủ động là bạn bật app lên, biết là mình cần tìm gì, hoặc sẽ thực hiện 1 thao tác có mục đích (đăng stt, up ảnh, tìm lại 1 post cũ trên group nào đó…)

    Nay pùn pùn nên lên đăng sờ ta tớt

    Người dùng thụ động là bạn bật app lên gặp gì xem nấy theo kiểu đại gia thời gian: "thời gian thì trẫm không thiếu nhưng chủ yếu là content phải ngon" (lướt newfeed, story, video, ảnh, đọc truyện…)

    Nội dung thú vị cứ liên tục hiện lên

    Chắc phải đến 90% thời gian chúng ta dùng facebook theo kiểu thụ động. Khi bạn không biết mình muốn xem gì, yên tâm là Facebook sẽ giúp bạn bằng 1 thuật toán đề xuất cực ngầu (recommendation algorithm). Và những nhà phát triển facebook được ông chủ dặn rất kỹ, là phải giữ bạn trên nền tảng của họ càng lâu càng tốt. Bạn sẽ được đưa vào 1 vùng thoải mái và bị chôn vùi với 1 đống những đề xuất thú vị. Vậy họ sẽ đề xuất cái gì đây.

    Vì chúng ta đều là những tín đồ có thâm niên nên chắc dễ thấy cách mà facebook đề xuất rồi. Hài hước, đáng yêu hoặc thứ gì đó gay cấn, giật tít, những bài post bóc phốt, những video hấp dẫn…. Với 1 lượng dữ liệu người dùng khổng lồ thì facebook hiểu, hiểu rất rõ bạn thích kiểu nội dung gì, bạn sẽ tương tác với những chủ đề nào, bạn bị dị ứng và sẽ thoát ứng dụng nếu cái gì hiện lên,…và kết quả là người dùng gỡ bỏ toàn bộ phòng bị để lướt đến vô cực mà không hề cảnh giác.

    Nếu họ nghĩ rằng bạn thích đọc những bài viết mấy nghìn chữ về chủ đề hướng nghiệp bản thân thì chắc là bạn sẽ dùng spiderum, medium hoặc blog thay vì facebook.

    Vui vẻ có gì sai

    Có vẻ như tôi đang cố chứng minh là những thứ giải trí, vui vẻ và hấp dẫn là độc hại. Nhưng hoàn toàn không nhé. Giải trí có lợi. Sự vui vẻ có tác động tích cực đến bộ não đang căng thẳng. Nó giúp tiết ra dopamine để giải toả stress. Nhưng hãy nhìn rộng ra, dù bạn là ai thì cuộc đời vẫn sẽ còn rất nhiều thứ cần giải quyết (công việc/học tập, các mối quan hệ bạn bè, gia đình, tình yêu, sức khỏe bản thân…). Hàng đống thứ đáng được ưu tiên và giải trí chỉ nên chiếm khoảng 3-5% tổng thời lượng hàng ngày (khoảng 1h). Như 1 lọ dầu máy để bôi trơn đầu óc tránh bị điên giữa chừng, chỉ nên tra 1 xíu, nhiều quá nó chảy ra thì sẽ thành lười chảy nhớt. Nếu bạn than thở mình làm gì có thời gian để học thêm cái này, làm gì có thời gian đi chạy bộ buổi sáng, lấy đâu ra thì giờ xây dựng các mối quan hệ… nhưng cứ rỗi ra bạn lại cầm điện thoại lên face thì không có tư cách để bảo rằng mình bận nhé.

    10 phút tập trung cũng khó

    Facebook tác động đến khả năng tập trung về lâu dài. Điều này được chứng minh bởi số lần mở điện thoại lên và check facebook của bạn mỗi ngày. Nếu làm việc, học bài, ăn cơm với chiếc điện thoại ở trước mặt. Mất bao lâu trước khi bạn cầm điện thoại lên và check tin nhắn, thông báo, đọc comment, đếm like cho tấm ảnh vừa đăng. Dần dần, não sẽ trở nên nhạy cảm trước những tín hiệu gây nhiễu dù rất nhỏ và những tác động từ bên ngoài.

    Cực kỳ khó để tập trung

    Sức khỏe tâm lý bị ảnh hưởng

    Đắm chìm trong 1 thế giới được những kẻ siêng năng tạo ra để bạn không muốn thoát ra. Đến khi tắt điện thoại và bị ép trở về cuộc sống, liên tục bị cuộc đời vả vào mặt và những cú sốc đến từ hiện thực. Chúng ta bắt đầu chối bỏ, lãng tránh và tiếp tục tìm đến những thứ đẹp đẽ không thực tế và say trong đó. Một vòng lặp được tạo ra. Cứ mỗi vòng lại đưa bạn đến gần hơn với tự phá hủy cuộc đời.

    Tách xa khỏi thực tại

    Facebook đã làm cách nào?

    Tất nhiên chúng ta phải chịu trách nhiệm cho cách sử dụng thời gian của mình rồi. Nhưng hãy nhìn sâu hơn để thực sự thấu hiểu tại sao con người lại bị ảnh hưởng sâu sắc đến vậy bởi mạng xã hội.

    Về mặt sinh học

    Bạn nghĩ rằng mình là người làm chủ hành vi của mình? Thực ra điều đó chỉ đúng 1 nửa, thậm chí là ít hơn. Chúng ta là vị vua trong vương quốc của chính mình, chúng ta làm mọi điều mình muốn. Nhưng có 1 kẻ cận thần thân tín bơm vào tai nhà vua những lời xu nịnh và thao túng hành vi của hắn ta như trong các bộ phim cung đấu Trung Quốc. Kẻ cận thần đó chính là các hormone (hooc-mon).

    Hooc-mon không phải là yếu tố quyết định hành vi. Tuy vậy, vai trò của nó cực kỳ lớn. Nhất là đối với những vương quốc có 1 vị vua thiếu ý chí và bản lĩnh thì tên cận thần này càng lộng hành và tăng tầm ảnh hưởng.

    Riêng trong trường hợp của việc nghiện 1 thứ gì đó. Là sự góp mặt của hormone Dopamine. Ma túy đá, thuốc lá, sex, thức ăn ngon… đặc điểm chung của những thứ này là mang đến cảm giác thoải mái, dễ chịu, khoái cảm, giảm đau. Tất cả là nhờ sự tiết ra của dopamine trong cơ thể. Dopamine kích thích trung tâm khen thưởng của não làm cho bạn cảm thấy dễ chịu đến từng tế bào.

    Hormone gây hưng phấn dễ chịu

    Mối quan hệ giữa dopamine và mạng xã hội cũng đã được nghiên cứu và chứng minh rất nhiều. Khi dùng mạng xã hội, cơ thể tiết ra dopamine và đó là nguyên nhân khiến chúng ta cảm thấy thoải mái, dễ chịu và rất tập trung vào màn hình điện thoại. Dopamine sản sinh khi bạn lướt newfeed và bắt gặp những bài viết, hình ảnh, video thú vị. Những tin tức drama, giật tít hoặc những dòng trạng thái của bạn bè kích thích vào trung khu khoái cảm và khiến bạn lướt mãi hàng giờ liền mà không mệt mỏi. Trong khi việc cầm 1 cuốn sách lên đọc chỉ cần 15 phút là bắt đầu có những triệu chứng uể oải, đau đầu. Đặc biệt nếu bạn là người dùng chủ động (nghĩa là thường xuyên cập nhật hình ảnh, trạng thái) thì mỗi lượt like, share, bình luận không khác gì một shot ma túy bơm thẳng vào não bộ để liên tục kéo bạn quay lại sử dụng mạng xã hội.

    Sẽ chẳng có gì gây hại nếu dùng mạng xã hội (hoặc nói cách khác là bơm dopamine lên não) chỉ mang lại cảm giác thích thú và khoái cảm đúng không. Nhưng không, ảnh hưởng của nó không chỉ dừng lại ở lúc bạn sử dụng. Việc cung cấp cho não bộ một lượng dopamine liên tục sẽ khiến bộ não thích nghi dần. Và khi bạn ngưng sử dụng, điều kinh khủng sẽ xảy ra, cơn vã/thèm dopamine sẽ hành hạ cơ thể và tâm lý của bạn. Bạn bắt đầu dễ mệt mỏi hơn, uể oải hơn, không thể tập trung lâu, dễ gắt gỏng… Và đây là lúc hành vi bị thao túng. Bạn sẽ vô thức quay trở lại sử dụng mạng xã hội để tìm kiếm 1 liều giảm đau. Và từ đó xây dựng 1 con đường mòn để tìm đến tái thưởng thức cảm giác đó. Đó chính là lúc hình thành lối mòn hành vi → nghiện. Cơ chế này rất giống với những người nghiện heroin hoặc ma túy đá, chỉ khác là lượng dopamine từ ma túy lớn hơn gấp 1000 lần nên chỉ cần 1 lần thử, sẽ nghiện ngay lập tức.

    Về mặt tâm lý

    Yếu tố tâm lý ảnh hưởng lớn đến hành động. Tâm lý hiếm khi tự động được phát sinh hay định hình mà nó được hình thành thông qua môi trường sống, quá trình giao tiếp và tương tác với những người xung quanh. Hoàn cảnh tác động đến tâm lý, tâm lý ảnh hưởng đến hành động, hành động lại thêm củng cố cho hoàn cảnh hiện tại. Vòng lặp này lâu dần sẽ hình thành cá tính và thói quen của 1 con người.

    Nếu bạn đang có 1 trong những mẫu tâm lý sắp được mô tả dưới đây. Khả năng cao là tần suất dùng mạng xã hội của bạn sẽ rất cao. Và hành vi dùng mạng xã hội lại tiếp tục củng cố hoàn cảnh hình thành nên những mẫu tâm lý đó

    Chưa xác định được mục đích sống rõ ràng

    Ở những người mông lung về cuộc đời, ghét phải suy ngh, xu hướng dùng mạng xã hội nhiều hơn những người có mục đích sống và lý tưởng sống rõ ràng. Người đã có sẵn mục đích sống luôn có xu hướng suy nghĩ, hướng về bên trong để mài dũa và định hình chiến lược cho thứ mình muốn làm và thực sự làm. Những người chưa có được định hướng, họ lướt từ nơi này sang nơi khác, mong muốn tìm thấy thứ mang lại cảm hứng cho mình, thứ gì đấy hấp dẫn để bám víu. Khi đã tìm thấy, họ không dừng lại để thực hiện nó mà lại tiếp tục tìm kiếm và hy vọng một mục tiêu khác thú vị hơn.

    Người tự ti về bản thân

    Người tự ti có xu hướng dùng mạng xã hội nhiều hơn người tự tin. Nếu bạn thuộc kiểu thích lên trang cá nhân của bạn bè để nhìn họ sống giàu sang, phong cách, du lịch đây đó sung sướng ra sao rồi tự phê bình thậm tệ cuộc đời mình. Chúc mừng, bạn đã tự điền tên vào danh sách những kẻ tự anti bản thân đấy. Điều này nằm ở gốc rễ tâm lý chúng ta thường vô thức tự so sánh mình với tất cả những người xung quanh và vô tình mạng xã hội lại là công cụ tuyệt vời để làm chuyện đó. Vấn đề lớn hơn là so sánh bản thân mình với người khác khiến bạn ngày càng tự ti hơn và cảm thấy mình nhỏ bé hơn và lại tiếp tục vòng lặp so sánh vô tận.

    Người bị chi phối bởi suy nghĩ của người khác về mình

    Một đặc điểm của những người tự ti nữa, đó là họ luôn muốn biết người khác nghĩ gì về mình? Tại sao người ta lại không thích mình? Bất kể 1 lượt like, bình luận, dù tiêu cực hay tích cực cũng đều tác động rất lớn lên cảm xúc của họ. Đó là cách facebook khuyến khích họ quay trở lại check thông báo sau khi bạn đăng 1 status với tấm hình selfie so deep. 1 liều dopamine thượng hạng. Ngược lại, người tự tin rất hời hợt trong việc phản hồi tâm lý với tương tác bên ngoài. Vì họ hiểu rõ giá trị của mình và không để người khác định nghĩa bản thân.

    Người cô đơn

    Người cô đơn thường dùng facebook nhiều hơn. Thật éo le khi facebook là mạng xã hội dành để kết nối bạn bè. Những người năng động, nhiều mối quan hệ vẫn dùng facebook, nhưng họ dùng nó như 1 công cụ, không phải là 1 thánh đường.

    Hãy tưởng tượng, một ngày cuối tuần bạn cảm thấy vô cùng buồn chán. Nếu là một người nhiều bạn bè, nhiều mối quan hệ và được nhiều người yêu mến thì không quá khó để set 1 kèo cafe và gặp gỡ bạn bè. Ngược lại, bạn không có bạn bè, người yêu. Bạn sống khép kín và thu mình. Mọi điều có thể khiến bạn đỡ chán hơn bây giờ, chuyển từ offline thành online. Bạn bắt đầu tìm kiếm sự thú vị để vơi đi cảm giác buồn chán bằng 1 bộ phim, 1 vài video youtube hoặc hàng giờ lướt facebook liên tục.

    Tất cả những mẫu tâm lý trên là 1 trong những nguyên nhân dẫn đến vòng lặp bất tận của việc dùng mạng xã hội không kiểm soát. Bởi vì sức khỏe tâm lý là sức khỏe não bộ. Mọi hành vi đều được cái cục 1,4 ký này ra lệnh. Và đáng buồn là nó lại dễ dàng bị tác động bởi môi trường. Thế nên cũng đừng cảm thấy quá tồi tệ vì hành vi của bạn không hoàn toàn là lỗi của bạn. Nhưng cũng đừng chỉ đổ lỗi cho bên ngoài, bởi vì sau bài viết này, bạn đã đã nhìn thấu được nguyên nhân,, việc còn lại hoàn toàn nằm trong tầm tay. Liệu bạn có sẵn sàng bước ra khỏi vùng thoải mái để chấm dứt vòng lặp tâm lý chết người kia không. Hãy bắt đầu chịu trách nhiệm cho cuộc đời mình, từ hôm nay!


    Copyright by ©️ Nguyen Hong Duc
     [Home](/43e5c72f51fb4b829cf3b663cc692537) / [Blog](/50fab838791e4278b3b8a09472ed6fae) / [Hiệu suất](/9baf0efd8b9e42edb14afc92c9d7024e) / [Thử thách](/4f9c29797a0949498bc1be34f9a002dd) / [Làm Bi Ây](/f8b07e0f7a034a5fa46d696869440a8d) / [Cá nhân](/c27da6e4cda1446fad5cacad64d00d01)

  • ASMR – thần dược cho giấc ngủ

    ASMR – thần dược cho giấc ngủ

    Bạn đã đọc bài post "Để yên cho bố mày ngủ" chưa? Nếu đã đọc, bạn sẽ thấy ở phần phương pháp ngủ sớm, tôi có đề cập đến ASMR.

    Mở liên kết tham khảo

    Một thứ rất mới, có lẽ vẫn chưa quá phổ biến ở Việt Nam. Nhưng trên thế giới, rất nhiều người nhờ phương pháp này mà bắt đầu có giấc ngủ dễ dàng hơn. Tinh thần sảng khoái, thư giãn. ASMR như một loại bí thuật mà chẳng ai hiểu tại sao lại kỳ diệu vậy.

    Vậy nó là cái gì?

    ASMR là gì?

    ASMR là từ viết tắt của bla blo …. cái gì đó. Nói chung không cần quan tâm. Tôi cũng không định giải thích khía cạnh khoa học của phương pháp này, do bản thân thấy thực tế trải nghiệm thấy hiệu quả nên muốn giới thiệu để bạn thử thôi. Vậy nên phần định nghĩa sẽ ngắn gọn.

    Đây là phương pháp giúp đầu óc và cơ thể thư giãn, thông qua con đường thính giác.

    Không phải là qua lời hát ru, không phải là những bài hát du dương hay 1 bản piano. ASMR là 1 loại âm thanh rất ma mị, được tạo ra bởi các nghệ sĩ ASMR trên Youtube. Có thể là những tiếng gõ vào 1 khối gỗ, tiếng lắc nhẹ chai nước hoặc tiếng lách cách của cây kéo hớt tóc. Tùy vào độ sáng tạo của người làm ASMR mà sẽ có nhiều những chiêu (gọi là trigger) khác nhau.

    Những hiệu ứng âm thanh rất nhạy cảm này, sẽ tác động đến thính giác 1 cách tinh tế và đồng thời mang lại 1 cái rùng mình dễ chịu. Nếu bạn dùng tai nghe (ear phone) thì sẽ cảm nhận được độ chân thực 3D và hiệu ứng tốt nhất.

    Hãy đeo tai nghe và trải nghiệm 1 đoạn là cách tốt nhất để hiểu.

    Đặc điểm chung của những video làm ASMR sẽ là không gian rất yên tĩnh, người làm ASMR nói chuyện rất nhẹ nhàng hoặc không nói gì cả. Những âm thanh dù là nhỏ nhất cũng sẽ được những chiếc micro siêu nhạy ghi lại. Hiệu ứng 3D của âm thanh cũng rất rõ khi nghệ sĩ ASMR di chuyển xung quanh micro. Khiến cho người nghe cảm giác như thật sự đang được ai đó thì thầm bên tai. Mỗi video, tác giả thường chọn 1 chủ đề cho những trigger của mình. Bạn có thể chọn phong cách và nghệ sĩ yêu thích.

    Cảm giác "Tingle"

    Tôi đã thử qua rất nhiều loại trigger khác nhau. Có những loại nhẹ nhàng như tiếng mưa rơi trên ô, tiếng bọt xà phòng vỡ lách tách, cũng có những loại đậm và strong hơn như tiếng bóp túi giấy bóng của viên kẹo, tiếng dùng bàn chải quét lên mặt giấy nhám. Mỗi loại sẽ kích thích và mang lại 1 hiệu ứng khác nhau. Nhưng đều là những cảm giác khó tả.

    Người trong giới gọi cảm giác đó là “Tingle”.

    Tôi có thể định nghĩa tingle của tôi là khi cảm thấy từ trong óc có 1 tia năng lượng là lạ được tiết ra, nhanh chóng chạy dọc sống lưng rồi lan ra toàn thân. Cảm giác relax hoàn toàn, hơi thở và nhịp tim bắt đầu chậm lại. Giống như có một người thò tay vào và mát xa quanh não của bạn. Nếu bạn đã được 1 lần được người khác trải nghiệm mát xa, đấm lưng, xoa bóp thì cảm giác thư thái được tái hiện tương tự như vậy (đương nhiên không thể giống hoàn toàn được)

    Cảm giác này thật sự rất dễ đưa người ta vào trạng thái buồn ngủ, giống như khi được mát xa, não tiết ra các chất giảm đau làm thả lỏng các bó cơ và khiến cơ thể muốn nghỉ ngơi. Chẳng thế mà ASMR trở thành 1 trong những chủ đề hot, 1 mảng trending rất lớn trên Youtube. Ngày càng có nhiều người chọn ASMR như 1 mảnh đất màu mỡ để phát triển sự nghiệp Youtube, giúp người khác thư giãn và ngủ ngon hơn. Mỗi video dễ dàng đạt được hàng triệu lượt view vì người ta vào và xem đi xem lại hàng ngày.

    Những kênh yêu thích của tôi

    Tôi thường chọn những video không có nói chuyện (dán nhãn no talking), nghĩa là chỉ có âm thanh từ các đạo cụ phát ra, không có lời nói. Đỡ phải nghĩ xem họ đang nói gì.

    Có 2 kênh mà tôi nghe nhiều nhất từ lúc bất đầu biết đến ASMR này.

    MassageASMR

    Kênh này theo style không quá đa dạng nhiều trigger. Nhưng là kênh mà tôi thích nghe nhất. Bởi vì đúng phong cách ASMR của tôi, chậm rãi, từ tốn. Không có quá nhiều loại âm thanh, nhưng lại có sự tinh tế và thành thục, nhấn nhá đúng chỗ khiến người nghe phải wow liên tục. Đa số tôi lưu những video có style là strong sound (âm thanh cứng, gai góc), có thể là tiếng chà xát hai bàn tay, cọ xát 2 thanh gỗ, tiếng cào bìa giấy cứng lên micro… Những âm thanh dạng này khiến tôi dễ tingle và relax. Với lại chủ kênh thần thái rất chuyên nghiệp và đam mê với công việc này. Sự tập trung và tinh tế của người nghệ sĩ cũng là 1 trong những yếu tố khiến đây là kênh ưa thích của tôi. Shout out to ông chú phù thủy giấc ngủ của tôi. Anh em nghe thử vài video tôi sưu tập nhé

    ASMR Zeitgeist

    Kênh này thì theo style sáng tạo, mọi thứ trên đời đều được đem vào sáng chế thành những bữa ăn ASMR đầy màu sắc. Điểm cộng là mặt hình ảnh được đầu tư rất kỹ, có thể thỏa mãn không chỉ thính giác mà cả thị giác,

    Đây giống như 1 cái phòng thí nghiệm chế tạo ra các loại trigger mới lạ mà không ai nghĩ ra vậy. Thỉnh thoảng nghe bên kênh kia nhiều bị chai và khó có cảm giác tingle trở lại thì tôi chuyển sang kênh này. Vì sự đa dạng nên thỉnh thoảng cũng tìm được vài clip đúng style. Nếu bạn mới lần đầu thử nghe thì hãy follow kênh này để biết mình phù hợp với style nào.

    Đây là 1 vài video hot của kênh anh đội nón.

    Trải nghiệm cá nhân

    Quay lại việc tìm kiếm 1 giấc ngủ ngon. Bạn có thể dùng nhiều cách. ASMR là 1 trong những khám phá của tôi trên con đường tìm kiếm sự thư giãn và thói quen ngủ đúng giờ.

    Thường thì tôi sẽ lưu trước những video yêu thích. Đến lúc đi ngủ sẽ mở ra, dùng tai nghe bluetooth nhét vào tai và enjoy thôi. Không nhìn vào màn hình điện thoại vì sẽ làm chói mắt, khó ngủ.

    Hy vọng mẹo nho nhỏ này sẽ giúp các bạn dễ dàng đi vào giấc ngủ. Hoặc ít nhất có thể giúp bạn thư giãn đầu óc vào mỗi buổi tối.


    Copyright by ©️ Nguyen Hong Duc
     [Home](/43e5c72f51fb4b829cf3b663cc692537) / [Blog](/50fab838791e4278b3b8a09472ed6fae) / [Hiệu suất](/9baf0efd8b9e42edb14afc92c9d7024e) / [Thử thách](/4f9c29797a0949498bc1be34f9a002dd) / [Làm Bi Ây](/f8b07e0f7a034a5fa46d696869440a8d) / [Cá nhân](/c27da6e4cda1446fad5cacad64d00d01)

  • Lý thú thói quen viết nhật ký mỗi ngày

    Lý thú thói quen viết nhật ký mỗi ngày

    4 năm viết nhật ký

    Đã 4 năm kể từ ngày đầu tiên tôi bắt đầu lưu lại, những gì vừa xảy ra trong cuộc sống của mình. Cảm giác từ lần đầu đó thật tuyệt. Tôi tự tạo cho mình 1 cái gmail bí mật, là nơi lưu trữ những nhật ký hàng ngày. Sau đó dùng email chính, hàng ngày soạn 1 cái chiếc thư lưu lại những gì nổi bật vừa diễn ra, những dòng suy nghĩ tâm tư, thậm chí là 1 cái liếc nhìn của một cô gái nào đó làm tâm hồn lơ lửng.

    Đây là những dòng tự sự đầu tiên tôi tự viết cho mình.

    Rồi cứ thế ngày qua ngày, không phải lúc nào cũng đều đặn viết. Có những tuần đều đặn 1 mail mỗi ngày, hứng lên thì 2-3 cái liền. Nhưng cũng có khi cho vào quên lãng đến 4 – 5 tháng liền mới lôi ra viết lại. Nhưng khi bắt đầu được 1 thời gian (tầm khoảng 1 tháng trở lên) thì sẽ thấy được giá trị của trò này.

    Thiệt tình là chỉ viết ba cái tào lao thôi. Cứ tối tối hoặc rảnh chill cafe thì ngồi tua lại, xem từ lúc mở mắt dậy tới giờ có gì đáng nhớ, rồi cứ thế gõ ra. Dòng suy nghĩ ngưng tụ thành chữ nghĩa nhảy nhót trên màn hình soạn thảo gmail. Mấy cái suy tưởng lôi thôi bắt đầu lựa đường chui ra một cách ngẫu hứng mà không care ngữ pháp lủng củng hay từ vựng tối nghĩa. Nhiều khi suy nghĩ thì mâu thuẫn lộn xộn nhưng khi buộc phải lôi ra trên giấy trắng mực đen (thực ra là screen trắng, text đen) thì não bắt buộc sắp xếp đôi chút để câu từ dễ hiểu. Vô tình làm suy nghĩ trở nên mạch lạc hơn.

    Đến giờ tôi vẫn đánh giá đây là 1 trong những thói quen cứu rỗi cảm xúc của tôi khi khủng hoảng hoặc lười. Chắc chỉ sau đọc sách. Nhưng mà nếu so về giá trị kỷ niệm thì những giây phút ngẫu hứng không thể mua lại được. Chẳng ai cầm máy quay phim để record lại cuộc đời bạn cả. Nếu không giấy bút ghi lại, hãy thử ngồi nhớ lại xem vào buổi sáng ngày này 4 năm trước bạn đã nghĩ gì trước khi ra khỏi nhà. Thật sự lúc viết những dòng đó thấy nó cứ nhàn nhạt chả cần thiết. Nhưng sau vài năm nhìn lại. Đó không gì khác ngoài là bằng chứng cho sự trưởng thành trong suy nghĩ của bản thân. Sau này về già, nếu tôi không có 1 quyển tiểu sử mang tên mình, thì vẫn còn nhiều chương hồi ức như 1 cuốn phim sống động.

    Đống nhật ký đó giờ góp lại chắc cũng được tầm trăm trang rồi. Lộn xộn chủ đề. Lan man vô định. Nhưng chỉ cần nhắm mắt khui đại 1 trang bất kỳ ra, tôi cũng thấy lại toàn cảnh thời điểm đó. Tình cũ không rủ cũng tới. Mấy cái cảm xúc oldschool hoài cổ này với người “lập dị + tự kỷ” như tôi sung sướng đến bậc nào.

    Why?

    Viết nhật ký là việc làm tốn thời gian. Chắc chắn, dành 15 phút mỗi ngày cho một việc không mang lại sự giải trí tức thì là quá nhiều trong 1 thế giới nhộn nhịp đầy những trò giải trí thú vị. Vậy nếu không có một lý do thật rõ ràng, thì họa chỉ có thiền sư mới viết nhật ký. Nhưng tôi nghĩ mình có đủ lý do để bớt vài chục phút mỗi ngày cho cái thú này.

    Healthy – thoát khỏi mâu thuẫn tâm lý

    Tôi là một người tốn rất nhiều năng lượng cho việc suy nghĩ. Tôi nghĩ cả ngày, chỉ cần có thời gian rảnh là lại lậm vào việc tự nói chuyện với mình. Nhưng đừng nghĩ nó khiến tôi thành một người sâu sắc. Quá nhiều thứ mông lung khiến cuối cùng không sáng suốt bằng một người có tâm hồn đơn giản.

    Nếu cứ để đầu óc tự do đan tơ vẽ tưởng thì chẳng mấy chốc trong đầu sẽ hóa một mớ tơ tằm rối nùi dính chùm vào nhau. Những suy nghĩ lơ lửng trong đầu thì như không khí, không thể nắm bắt, không thể nhìn thấy, chẳng thể cảm nhận.

    Nếu bạn nói được ra những suy nghĩ thành lời, thì xem như tâm tưởng được ngưng tụ một bậc, đã bắt đầu thành hình, có thể chứa đựng, nhưng vẫn rất khó nắm bắt, dễ dàng trôi vào quên lãng.

    Nếu có thể viết được ra. Đây là dạng hình kết tinh cao nhất của self-talk. Khi viết ra, những suy nghĩ lơ lửng kia phải chảy qua vài cái bộ lọc, lắng lại thành câu. Mọi sự mâu thuẫn, chồng chéo được phơi bày sáng tỏ như trăng rằm.

    Balance – gỡ bỏ gánh nặng cảm xúc

    Cứ mỗi lần rời xa sách, tôi lại thấy đời mình đi xuống
    Tuổi trẻ đáng giá bao nhiêu (Rosie Nguyễn)

    Rất đồng cảm với chị Rosie về luận điểm này. Và tìm đến với sách, là một cách để nạp thêm tích cực từ những người tác giả mà mình yêu thích bằng lối sống, lối suy nghĩ của họ. Sau khi bắt đầu viết nhật ký, tôi bỗng lại có thêm 1 "quyển sách" do chính mình xuất bản. Mỗi khi có những cái tiêu cực trong đầu, có một chỗ để xả ra thật sự rất thoải mái. Giống như được hẹn hò với 1 người bạn tâm giao, không có những lời khuyên nhưng luôn tìm được lối ra, không có những câu an ủi nhưng luôn cảm thấy bình yên, không có những lời động viên nhưng xong xuôi luôn là 1 tiếng thở phào.

    Trong bài post Làm gì khi mất bỗng mất cảm hứng tôi đã chia sẻ. Viết nhật ký là 1 liều penicilin mỗi khi cảm hứng bị nhiễm trùng. Ít nhiều gì khi nhìn lại chính bản thân hồi xưa, mình bây giờ cũng đã là một phiên bản tốt hơn. Ít nhiều gì, mình cũng đã có 1 cuộc hành trình.

    Album – hồi ức vô giá

    Kỷ niệm là vô giá. Thời gian dần trôi qua, bào mòn tất cả. Ký ức dần dần bị bào mòn đến mức chỉ còn lại là những vệt mờ nhàn nhạt. Chúng ta thường lưu lại bằng những tấm ảnh, những dòng suy tưởng vội vàng, rồi nhét vào 1 chỗ ngày này qua ngày khác. Đến một lúc, lôi tất cả ra đóng thành 1 quyển album.

    Nếu không nhờ viết lại, tôi không thể nhớ được mình đã từng ngớ ngẩn như thế nào khi cố gắng rủ cô bạn mình crush đi Đà Lạt bằng xe máy rồi cuối cùng thành 1 chuyến độc hành vì…bị từ chối. Nếu không nhờ viết lại, tôi không thể nhớ được buổi ngồi tư vấn tâm lý hôn nhân gia đình cho đứa bạn thân sau khi nó suýt chia tay. Nếu không nhờ viết lại, tôi không thể nhớ được những hăng hái trong những đêm thức đến 5-6h sáng làm cái dự án đem đi thi.

    Để những khi sau này mở ra nhắc nhở lại mình đã có một thời như thế. Đọc lại những ngày cũ chợt trong lòng dâng lên một chút gì đó khó diễn tả. Cái bồi hồi xao xuyến. Cười cái sự ngớ ngẩn và ngây thơ. Đây cũng là một cách để khiến mình trở nên văn chương văn nghệ hơn. Trước đây, tôi luôn là một thằng khô khan trong câu từ, chữ nghĩa. Dốt văn đến cực đỉnh. Nhưng sau khi liên tục bày tỏ cảm xúc của mình thông qua nhật ký. Dần dần khả năng hành văn trở nên lưu loát, biểu đạt cảm xúc bằng vốn từ phong phú hơn. Đâu đó cũng là một loại lợi ích.

    Phương pháp viết nhật ký của tôi

    Thói quen hàng ngày

    Cũng không hẳn là thói quen mỗi ngày. Có khi 1 ngày tôi viết 2, 3 lần. Có khi là cả tuần mới có 1 bài. Viết khi cảm thấy chill nhất. Thực sự những lúc quá áp lực, không thể tìm được 1 khoảng thời gian rảnh rỗi cho mình thì cũng không miễn cưỡng. Nhưng rảnh ra, thay vì lướt facebook, youtube, thì tôi chọn ghi chép lại những gì đã xảy ra, những cảm xúc của mấy ngày vừa rồi. Nó giúp tôi ổn trở lại, quay trở về nhìn cuộc sống thay vì bị cuốn theo dòng đời.

    Tôi cố gắng biến nó thành một chất gây nghiện. Cảm nhận từng khoảnh khắc ngón tay mình bay nhảy trên bàn phím và những con chữ cứ thế tuôn ra. Khi đã thực sự chill được với 1 thói quen, mị lực của nó sẽ rất khó cưỡng. Sẽ dễ dàng để thắng được sức ì của việc bắt đầu một thói quen lành mạnh.

    Công cụ sử dụng

    Tôi không chọn viết tay trên 1 cuốn sổ. Có thể nhiều bạn thích cảm giác này hơn. Nhưng thật sự tôi không hợp với phong cách này. Thứ nhất là do viết chậm, chữ viết ra không kịp với mạch suy nghĩ. Tôi có thể gõ phím với tốc độ gấp 5 lần, nhắm mắt lại và tay lướt trên bàn phím. Cảm giác như một cái máy đọc suy nghĩ đang scan não thành ngôn từ vậy. Lý do thứ 2 là chữ xấu :)))

    Còn dùng nền tảng nào để viết á. Suốt 3 năm đầu, nhật ký của tôi được tạo bằng 1 gmail "bí mật". Gmail này có tác dụng như một hòm thư. Mỗi lần muốn viết nhật ký, tôi dùng email hàng ngày của mình để gửi 1 bản về hộp thư "bí mật" kia. Mỗi email là 1 daily recap. Title là ngày viết, body mail là nội dung recap.

    Hiện giờ thì không còn dùng cách này nữa. Tôi dùng Notion cho việc này. Về sự bá đạo của tool này, tôi đã có 1 bài viết rất cụ thể rồi.

    Notion hỗ trợ định dạng lịch, nên dễ dàng tạo ra một bộ nhật ký theo từng ngày, bạn có thể gắn tag cảm xúc của mình, hoặc ghi 1 câu tiêu đề để biết sự kiện chính của ngày hôm đó. Ví dụ như hình dưới đây. Thật sự quyển nhật ký điện tử này nhìn sexy hơn nhiều so với quyển nhật ký bằng email hồi xưa :)))

    Trên đây là những gợi ý, bạn có thể dùng bất cứ tool nào, bất cứ công cụ nào bạn mà khiến mình cảm thấy thoải mái, chill với nó. Hãy nhớ bản chất thật của viết nhật ký, là khiến tâm lý, cảm xúc trở nên thoải mái. Đừng đặt nặng nó trở thành 1 "routine" hàng ngày. Hãy biến nó thành khoảnh khắc thở phào sau một ngày áp lực. Mong là bài này có thể truyền được chút cảm hứng để khiến độc giả bắt đầu thói quen này


    Copyright by ©️ Nguyen Hong Duc
     [Home](/43e5c72f51fb4b829cf3b663cc692537) / [Blog](/50fab838791e4278b3b8a09472ed6fae) / [Hiệu suất](/9baf0efd8b9e42edb14afc92c9d7024e) / [Thử thách](/4f9c29797a0949498bc1be34f9a002dd) / [Làm Bi Ây](/f8b07e0f7a034a5fa46d696869440a8d) / [Cá nhân](/c27da6e4cda1446fad5cacad64d00d01)

  • Indie Hacker Thought

    Indie Hacker Thought

    Mình nghĩ bạn vừa chạm vào một nghịch lý mà gần như mọi indie hacker đều gặp:


    Mục tiêu thì đơn giản: “Tạo sản phẩm cho người dùng”.

    Nhưng để đạt mục tiêu đó lại có hàng chục kỹ năng:

    • Build sản phẩm
    • UI/UX
    • Marketing
    • SEO
    • Content
    • Research
    • AI
    • Theo dõi công nghệ
    • Analytics
    • Sales
    • Customer support

    Và não sẽ hỏi:

    "Vậy tôi phải học cái nào trước?"

    Mình muốn phản biện một giả định của bạn:

    Bạn không cần giỏi tất cả để trở thành indie hacker.

    Bạn chỉ cần giỏi một vòng lặp.

    Vòng lặp của indie hacker

    Quan sát vấn đề
↓
Build một thứ nhỏ
↓
Đưa cho người dùng
↓
Nhận feedback
↓
Cải thiện
↓
Lặp lại

    Mọi thứ khác đều phục vụ vòng lặp này.

    Nhưng não bạn đang nhìn thế này

    Indie Hacker
├── Build
│   ├── NextJS
│   ├── AI
│   ├── Database
│   └── Infra
│
├── Marketing
│   ├── SEO
│   ├── Social
│   ├── Ads
│   └── Content
│
├── Research
│   ├── AI news
│   ├── Startup news
│   └── Competitors
│
├── Design
├── Analytics
├── Sales
├── Customer Support
└── ...

    Não sẽ bị tê liệt vì:

    "Mình còn thiếu quá nhiều."

    Nhưng indie hacker thành công thường nghĩ thế này

    Mục tiêu năm nay:

Có 1 sản phẩm có 10 user thật.

Để đạt được:

1. Build được MVP
2. Tìm được 10 user
3. Nói chuyện với họ
4. Cải tiến sản phẩm

Hết.

    SEO?

    → Chưa cần.

    Ads?

    → Chưa cần.

    Học framework mới?

    → Chưa cần.

    Theo dõi AI news mỗi ngày?

    → Có thể không cần.

    Có một khái niệm gọi là "Just-in-time learning"

    Người mới thường học kiểu:

    Học trước
↓
Hiểu hết
↓
Mới làm

    Indie hacker thường:

    Làm
↓
Gặp vấn đề
↓
Học đúng thứ cần
↓
Làm tiếp

    Ví dụ:

    Tuần 1

    Build app.

    Không biết auth.

    → Học auth.

    Tuần 3

    Có user.

    Không biết analytics.

    → Học analytics.

    Tuần 5

    Muốn lên Google.

    → Học SEO.

    Họ không học SEO trước khi có website.

    Không học Ads trước khi có user.

    Không đọc hết AI news trước khi build AI app.

    Mình thấy bạn có một điểm mạnh và một điểm yếu

    Điểm mạnh

    Bạn thích:

    • Xây hệ thống.
    • Học công nghệ.
    • Tạo sản phẩm.
    • Tò mò nhiều thứ.

    Đây là tố chất rất hợp indie hacker.

    Điểm yếu

    Bạn dễ nghĩ:

    "Để làm được X, mình phải hiểu A, B, C, D, E…"

    rồi:

    Tìm hiểu A
↓
A liên quan B
↓
B có C mới hơn
↓
C lại có D
↓
3 tháng sau
↓
Chưa ship gì

    Đây là bẫy rất nhiều dev giỏi mắc phải.

    Mình muốn đưa ra một góc nhìn hơi cực đoan

    Giả sử:

    Mục tiêu 1 năm

    Không phải:

    "Trở thành indie hacker giỏi."

    Mà là:

    "Ship 12 sản phẩm."

    Mỗi tháng một sản phẩm.

    Không quan trọng:

    • Có đẹp không.
    • Kiến trúc có chuẩn không.
    • Có dùng công nghệ mới không.

    Chỉ cần:

    • Có landing page.
    • Có vài user.
    • Có feedback.

    Lúc đó thứ tự ưu tiên sẽ thành:

    Việc Mức độ quan trọng
    Build nhanh 10/10
    Nói chuyện với user 10/10
    Ship 10/10
    Marketing cơ bản 7/10
    UI đẹp 5/10
    Theo dõi AI news 2/10
    Học framework mới 1/10
    Tối ưu kiến trúc 1/10

    Có thể vấn đề thực sự của bạn không phải là "quá nhiều việc"

    Mà là:

    Bạn đang cố gắng chuẩn bị để trở thành indie hacker, thay vì sống như một indie hacker ngay từ bây giờ.

    Indie hacker không phải là người:

    "Biết đủ mọi thứ rồi mới bắt đầu."

    Mà là người:

    "Thiếu đủ thứ nhưng vẫn ship đều."

    Mình muốn hỏi bạn một câu nữa, vì mình nghĩ nó rất quan trọng:

    Nếu từ hôm nay đến hết năm, bạn chỉ được chọn MỘT KPI duy nhất, bạn sẽ chọn cái gì?

    • Ship 12 sản phẩm?
    • Có 100 user?
    • Có sản phẩm đầu tiên kiếm được 100 USD?
    • Có 1.000 follower để làm marketing?
    • Nghỉ việc và sống bằng sản phẩm của mình?

    Câu trả lời này sẽ quyết định gần như toàn bộ việc bạn nên làm mỗi ngày.

    @startuml IndieHacker14DaySprint
title Indie Hacker Sprint (14 Days)

start

partition "Research" {

    :Choose a problem;
    note right
    - Understand domain
    - Pain is frequent
    - MVP < 1 week
    - User willing to try
    end note

    :Research communities;
    note right
    Reddit / X / FB / Discord
    Find pains & existing solutions
    end note

    :Write Problem Statement;
}

partition "Validation" {

    :Create validation posts;

    :Post on social channels;

    if (Enough interest?) then (Yes)
        :Collect comments / DMs;
    else (No)
        :Pivot idea;
        stop
    endif

}

partition "Branding & Landing" {

    :Create simple branding;
    note right
    Name
    Color
    Logo
    Slogan
    end note

    :Build landing page;

    :Setup waitlist;

    :Post Build in Public #1;
}

partition "User Research" {

    :Talk to users;

    note right
    Ask:
    - Current workflow?
    - Biggest pain?
    - Existing tools?
    - Dream feature?
    end note

}

partition "Build MVP" {

    :Build core feature;

    note right
    ONLY:
    - Auth
    - Core feature
    - History
    - Deploy

    NO:
    - Microservice
    - Multi-agent
    - Fancy architecture
    end note

}

partition "Launch" {

    :Deploy product;

    :Send to waitlist;

    :Post launch;

    :Share on communities;

}

partition "Feedback Loop" {

    :Observe user behavior;

    :Collect feedback;

    if (Critical issue?) then (Yes)

        :Fix onboarding / UX / Bugs;

    else (No)

        :Keep current version;

    endif

}

partition "Build In Public" {

    :Write daily update;

    note right
    Today:
    - What I built
    - What users said
    - What I learned
    - Tomorrow plan
    end note

}

partition "Retrospective" {

    :Summarize;

    note right
    Product

    Users

    Retention

    What worked

    What failed

    Continue?
    end note

}

if (Continue this product?) then (Yes)

    :Start next sprint with improvements;

else (No)

    :Choose a new idea;

endif

stop

@enduml
  • Làm sao tránh “lạc mất requirement” khi làm BA

    Làm sao tránh “lạc mất requirement” khi làm BA

    1 BA mới thường sẽ gặp vấn đề với việc lấy yêu cầu khi tham gia những dự án đầu tiên mà không được hướng dẫn bởi 1 leader. 1 ví dụ như sau:

    Ở công ty em không có 1 quy trình lấy requirement chính thức nào cả. Em toàn phải đi lượm lặt requirement từ các buổi họp của 1 ai đó: 1 buổi brainstorm, 1 buổi design review hay buổi break down funtion…
    Mà thường các buổi họp đó cũng ngắn ngủn, thường gói gọn trong 1 tiếng đồng hồ, em muốn đặt thêm mấy câu hỏi để làm rõ requirement cũng không được. Cũng chẳng có ai confirm requirement một cách chính thức. Đến cuối cùng thì không thấy được bức tranh tổng thể và các requirement cũng không được ghi lại đầy đủ, đúng đắn.

    1. Làm rõ vai trò của bạn trong dự án

    Gốc rễ của vấn đề này là bạn thiếu hình dung được vai trò của mình trong dự án, có thể bạn chưa vạch ra được 1 BA Plan cụ thể khi tiếp nhận dự án ở những ngày đầu tiên. Hãy đảm bảo thực hiện việc đó.

    Chẳng phải vai trò của BA là lấy requirement, viết doc, rồi chuyển giao thành Fuctional spec sao. Thực ra không có 1 vai trò cố định cho BA với tất cả các dự án. Mỗi dự án có thể sẽ yêu cầu mức tham gia của bạn ở mức độ khác nhau. Việc của bạn là xác định rõ phạm vi đó. BA không nắm được vai trò của mình trong dự án sẽ có xu hướng deliver những thứ mà stakeholder không thật sự cần và đầy thiếu sót.

    Hãy làm việc với những người sau để có được thông tin cần thiết về vai trò của mình:

    • Business stakeholder
    • PM hoặc manager
    • BA lead (nếu có)
    • Dev team

    Để có thể biết được mình đóng vai trò gì, output mình cần tạo ra là gì, bạn cần phải chịu trách nhiệm cho những nhiệm vụ nào. Từ đó, bạn có thể có được BA Plan, làm theo kế hoạch để tránh sự lạc lối xuyên suốt dự án.

    2. Chủ động trong quy trình lấy requirement

    Requirement là thứ input bạn cực kỳ thèm thuồng, vậy thì bạn phải cực kỳ chủ động tìm kiếm nó. Đừng gò ép vô những quy trình của team hay của công ty. Đừng chen chúc vào các buổi họp eo hẹp thời gian của 1 ai đó để lần mò requirement. Hãy chủ động setup, book meeting, gửi mail cho stakeholder để mời meeting khi bạn thực sự cần. Chuẩn bị cho các buổi họp đó thật kỹ lưỡng để có thể có 1 buổi họp thật hiệu quả và tập trung.

    Nắm quyền chủ động kiểm soát các thông tin và chủ đề thảo luận trong buổi họp. Chuẩn bị sẵn những câu hỏi, để chắc chắn lấy được thông tin mà bạn cần.

    Hãy chắc chắn rằng bạn tập trung vào 1 vài vấn đề cụ thể. Nếu stakeholder bắt đầu lệch hướng, hãy nói rằng “Em sẽ setup 1 buổi meeting nữa để thảo luận về vấn đề này”. Hãy đảm bảo buổi họp đầu tiên sẽ thực sự năng suất.

    3. Validate và review requirement

    Đừng quên làm động tác quan trọng này. 1 vài câu hỏi và vài buổi lấy requirement chắc chắn không thể đủ. Nếu bạn dựa hoàn toàn vào đó thì đảm bảo là sẽ thiếu đầu thiếu đuôi. Hãy tổng hợp thông tin đã có, thông tin chưa có thì có thể meeting để lấy tiếp hoặc giả định 1 cách cẩn thận. Và đem mớ thông tin ấy tổng hợp thành document và đưa cho stakeholder validate 1 lần nữa.

    Đó không cần là 1 buổi mài đít 5 tiếng trong phòng họp, review 50 trang document. Việc đó sẽ làm stakeholder kiệt sức và né tránh việc ngồi với bạn trong tương lai. Đôi khi cách này sẽ giúp ích, nhưng nó không phải là cách làm hiệu quả nhất.

    Bạn có thể dùng các công cụ như: review Wireframe, workflow, sơ đồ use case… Bất cứ cách nào dùng để capture requirement và mô hình hóa một cách ngắn gọn cách hiểu của bạn đối với những vấn đề đang nói tới. Chỉ cần stakeholder sơ lược qua tài liệu mà bạn tạo ra và validate thông tin trong đó thì xem như việc phân tích đã hoàn thành

    Đó là lúc bạn nhận được câu trả lời “ Đúng rồi, nhưng mà…” từ stakeholder, người sẽ cho bạn thêm những requirement mới mà bạn đã bỏ lỡ

    Bạn có thể sẽ gặp chút ráng cự từ stakeholder, họ chỉ cho bạn 1 thời gian rất ngắn ngủi trên lịch trình của họ, sau đó hy vọng BA tạo ra 1 document requirement rõ ràng từ không khí. Hãy giải thích giá trị của bạn một cách rõ ràng. Việc làm rõ vai trò của mình ở bước 2 cũng là 1 cách để stakeholder hiểu được đây là những việc bạn phải làm để hoàn thành vai trò mà họ kỳ vọng bạn mang lại cho dự án.

  • BA Framework – Bức tranh tổng thể

    BA Framework – Bức tranh tổng thể

    Tại sao BA cần 1 framework?

    Khi mới vào nghề, chúng ta có xu hướng bắt đầu từ các kỹ thuật BA, học cách viết các tài liệu và làm sao để lấy yêu cầu. Bạn gặp may nếu ở công ty của mình cádfasdfó 1 quy trình chuẩn, 1 người leader luôn nói cho bạn biết phải làm gì.

    Bạn không biết lý do tại sao mình làm việc này ở thời điểm này. Bởi vì bạn không có 1 cái nhìn toàn cảnh về những gì BA phải làm – 1 bộ khung công việc của BA, aliền với vòng đời của dự án.

    BA Framework - Bức tranh tổng thể — hình minh họa

    Giai đoạn 1: Định hướng

    Đây là bắt đầu bước vào 1 dự án mới hoàn toàn hoặc đã được bắt đầu trước đó. Chúng ta sẽ có rất nhiều câu hỏi mơ hồ trong đầu kiểu: Dự án này là gì? Tại sao cần làm dự án này? Đó là những câu hỏi tổng quan đầu tiên và việc của bạn là tìm 1 câu trả lời rõ ràng.

    Đừng vội đi vào chi tiết quá sớm. Bạn muốn bắt tay ngay vào tìm vấn đề và làm giải pháp ngay từ ngày đầu tham gia dự án. Nhưng điều đó rất dễ khiến mọi thứ chệch hướng hoàn toàn.

    Đây là thời điểm để bạn tìm hiểu về những điểm còn mù mờ trong dự án, những thứ mà “bạn không biết là mình không biết”.

    Những câu hỏi bạn cần trả lời và việc cần làm trong giai đoạn này:

    • Dự án này là gì? Mục tiêu lớn nhất của nó là gì?
    • Vai trò của bạn trong dự án là gì? Bạn cần tạo ra những output nào để đáp ứng nhu cầu của stakeholder.
    • Các stakeholder chủ chốt là ai? Bạn sẽ tiếp cận họ như thế nào để lấy business goal và xác định scope của dự án?
    • Nắm được tình hình dự án cho đến thời điểm hiện tại. Tránh việc làm lại những thứ đã được làm rồi.
    • Hiểu được những thứ hệ thống đang có và những gì hệ thống làm được

    Bạn có thể vượt qua giai đoạn này nhanh chóng bằng cách phương pháp gợi ý sau:

    • Trân trọng những buổi brief mà stakeholder, PM hoặc PO dành cho bạn, cố gắng khai thác và hỏi càng nhiều càng tốt.
    • Nhanh chóng xác định được stakeholder chủ chốt và tạo kết nối tốt với họ. Tận dụng việc trao đổi thông tin với họ cả trong các buổi họp chính thức và các cuộc trò chuyện không chính thức (1 buổi ăn trưa hay chầu cafe).
    • Đọc tài liệu: lục tìm, hỏi xin tất cả tài liệu có sẵn của dự án để hiểu hơn về dự án. Tất nhiên, hãy cẩn thận những tài liệu outdate và không còn sát với thực tế.

    Giai đoạn 2: Xác định nhu cầu business

    Khi đã có được những thấu hiểu cơ bản về dự án. Bước tiếp theo đó là xác định Business Goal. Đây là loại input quan trọng nhất để đảm bảo dự án không lệch hướng trong tất cả giai đoạn tiếp theo.

    Technical team có thể đảm bảo việc sản phẩm cho ra đáp ứng được Product Backlog. Nhưng BA sẽ là người chịu trách nhiệm đặt vào backlog những tính năng, những story giúp giải quyết Business Goal. Đó chính là kim chỉ nam của dự án.

    Những gì cần làm trong giai đoạn này:

    • Xác định Goal theo từng cấp độ:

      • Business: Cấp độ cao nhất, là vấn đề/nhu cầu cốt lõi mà dự án phải giải quyết hoặc đạt được. Thường được đưa ra bởi các stakeholder có quyền quyết định cao nhất trong dự án.
      • User: Những mục tiêu cụ thể hơn cần đạt để hoàn thành Business goal. Thường đưa ra bởi những người sẽ trực tiếp sử dụng sản phẩm mà dự án tạo ra.
      • Function and Non-function: Những yêu cầu sơ lược hơn về mặt tính năng hoặc phi tính năng mà hệ thống cần đảm bảo. Thường đối với những dự án mà client là những tổ chức lớn, chuyên nghiệp. Ngoài việc dự án đáp ứng các business goal và user goal thì còn có thêm các tiêu chí mà sản phẩm phải đảm bảo khi bàn giao.
    • Bạn có thể bắt đầu tạo tài liệu BRD từ những nhu cầu này.
    • Luôn confirm lại cách hiểu của bạn với stakeholder để chắc chắn không hiểu sai. Đây là 1 input rất quan trọng.

    Giai đoạn 3: Xác định phạm vi thay đổi

    Một phạm vi dự án đã được thông qua bởi các stakeholder là thứ giúp cho bạn và team “an tâm” suốt dự án.

    Phạm vi nghĩa là định ra biên giới giữa cái “Phải làm” và cái “Không làm”. Tất nhiên việc tuyệt đối rõ ràng như trắng và đen là bất khả thi. Sẽ luôn có 1 vùng xám “Nên làm” hoặc “Có thể sẽ làm”. Nhưng việc có một hình dung về quy mô dự án sẽ giúp team không đi quá xa khỏi vòng tròn này.

    Những gì cần phải làm trong giai đoạn này:

    • Bắt đầu tìm hướng tiếp cận giải pháp cho các vấn đề/nhu cầu. Đánh giá xem quy trình và công nghệ sẽ phải thay đổi như thế nào về mặt bản chất để đáp ứng Business Goal.
    • Tạo ra những bản phác thảo về phạm vi dự án và liên tục trình bày cho stakeholder chủ chốt cả phía business và phía technical – cho đến khi họ sẵn sàng để ký và thông qua Scope Statement.

    Giai đoạn 4: Lập kế hoạch BA chi tiết

    Một kế hoạch BA chi tiết xác định các kết quả cụ thể mà BA cần tạo ra cùng với một ước tính thời gian hoàn thành. Dự án sẽ cần output gì từ bạn để có thể làm rõ yêu cầu từ business và công việc tiếp theo cần thực hiện.

    Nhiệm vụ của giai đoạn này:

    • Chọn được các format output phù hợp để làm rõ requirement. Việc lựa chọn phụ thuộc vào phạm vi dự án đã định nghĩa ở bước 3, dự án chạy theo kiểu waterfall hay agile, nhu cầu của technical team và các yếu tố khác của dự án.
    • Xác định được danh sách cụ thể các kết quả BA cần đạt và những stakeholder sẽ tham gia và hỗ trợ quá trình thực hiện. (template excel cho BA Plan)
    • Xác định thời gian thực hiện mỗi task.

    Nếu không dành thời gian ra để tự lập 1 kế hoạch thực tế và đáng tin cậy thì sẽ có hàng tá kỳ vọng từ stakeholder được gán cho bạn. Thường là những kỳ vọng bất khả thi vì họ không đánh giá đầy đủ được tính phức tạp đến từ nhu cầu.

    Giai đoạn 5: Viết detail requirement

    Bắt đầu từ giai đoạn này, BA sẽ liên tục giao tiếp với các stakeholder để elicite requirement về các tính năng hoặc quy trình cần thay đổi. Mục đích là viết ra các tài liệu mô tả chi tiết requirement. Đây là output trực tiếp nhất mà team technical cần để phát triển tính năng.

    Requirement cần đạt được các yếu tố: cụ thể, đầy đủ và chính xác. Requirement không đầy đủ sẽ dẫn đến việc team triển khai ngụp lặn trong mơ hồ và chắc chắn ảnh hưởng kết quả đầu ra.

    Những gì cần làm ở giai đoạn này:

    • Thực hiện liên tục việc Elicite stakeholder, có được thông tin cần thiết để thực hiện thay đổi.
    • Phân tích các thông tin thu thập được và chuyển hóa nó thành các tài liệu chi tiết cần cho dự án
    • Xác nhận các tài liệu đã có với business stakeholder và technical stakeholder để bổ sung những thiếu sót nếu có.

    Mức độ hiệu quả mà tài liệu do BA tạo ra sẽ nói lên mức độ hiệu quả của BA đó. Những tài liệu hữu hiệu có giá trị đẩy dự án tiến về phía trước nhanh chóng.

    Chú ý đến việc làm rõ những thứ mơ hồ, cắt gọn những gì phức tạp. Hướng tới những cột mốc nhỏ và hoàn thành 1 cách liên tục.

    Giai đoạn 6: Hỗ trợ technical team

    Giai đoạn 6 yêu cầu BA có sự tham gia vào quá trình team phát triển sản phẩm thực hiện dựa trên requirement đã có.

    Những gì cần thực hiện

    • BA review các bản thiết kế cho giải pháp, đảm bảo giải pháp đó đang đi đúng hướng requirement đã mô tả. Ngoài ra, có thể gợi ý thêm giải pháp giúp đáp ứng những nhu cầu mở rộng của dự án mà không làm tăng phạm vi kỹ thuật.
    • Cập nhập, chia nhỏ hoặc đóng gói các tài liệu requirement chi tiết để phù hợp hơn trong quá trình phát triển.
    • Tương tác với chuyên viên kiểm soát chất lượng (QA) để đảm bảo là họ hiểu đúng hướng về requirement. Có thể review qua test plan và test case để đảm bảo đã hiểu rõ nhu cầu.
    • Sẵn sàng trả lời khi có ai đó đặt câu hỏi trong suốt quá trình thiết kế giải pháp, lập trình, test của dự án.
    • Quản lý các yêu cầu thay đổi, đảm bảo các stakeholder liên quan đều tham gia vào quá trình quyết định thay đổi và tiếp cận với tài liệu mới nhất.
    • Nếu có thể, BA sẽ là người lead các buổi UAT (User Acceptance Testing) để đảm bảo sản phẩm đáp ứng nhu cầu business.

    Giai đoạn 7: Hỗ trợ business triển khai giải pháp

    Sau khi team technical của bạn đã tạo ra 1 sản phẩm xịn sò, đáp ứng mọi nhu cầu business rồi. Nhưng business user không sử dụng sản phẩm đó đúng cách và quay trở lại quy trình, thói quen làm việc cũ. Như vậy sẽ gây lãng phí nguồn lực và không giải quyết được nhu cầu business ban đầu.

    BA sẽ phải tham gia luôn vào công đoạn cuối cùng của dự án để hỗ trợ business:

    • BA cần phân tích và xác định rõ business process sẽ phải thay đổi như thế nào để đáp ứng sự thay đổi mà project đã tạo ra.
    • Hướng dẫn, huấn luyện end-user để chắc chắn họ nắm luồng mới và các thủ tục cần thiết. Hoặc nếu có chuyên viên training riêng biệt thì BA sẽ phối hợp với bộ phận này để tạo ra các tài liệu và chương trình huấn luyện phù hợp.

    Những bước ở trên đây là để đảm bảo tất cả các business user sẵn sàng tiếp nhận sự thay đổi được tạo ra bởi dự án

    Giai đoạn 8: Đánh giá giá trị giải pháp

    Tất cả mọi công đoạn chi tiết của dự án đã hoàn thành, kỳ vọng business đã được thảo luận, những vấn đề cả lớn lẫn nhỏ đã được giải quyết, các mối quan hệ đã được xây dựng, thay đổi đã được quản lý, kỹ thuật đã triển khai, người dùng đã được huấn luyện để sử dụng.

    Hàng đống công việc và tập trung vào kết quả đầu ra có thể khiến cho chúng ta mất đi cái nhìn tổng thể. Liệu chúng ta đã và đang đi đúng hướng chứ? Giải pháp mà chúng ta tạo ra có đáp ứng được những kỳ vọng business như đã dự kiến?

    Nhiệm vụ chính của giai đoạn này là:

    • Đánh giá tiến độ thực sự của dự án dựa trên mục tiêu business để thấy được những kỳ vọng nào đã được đáp ứng.
    • Trao đổi kết quả tiến độ với project team
    • Đề xuất thêm các giải pháp cho những vấn đề mới phát sinh trong quá trình thực hiện project.

    Áp dụng Framework vào dự án của bạn

    Đa số BA thường không có 1 khung sườn cụ thể vì dường như mỗi dự án lại đòi hỏi 1 nhiệm vụ và quy trình làm việc khác nhau. Việc không có framework khiến bạn phải luôn nghĩ về việc mình phải làm gì tiếp theo, phải tự “bịa” ra một nhiệm vụ mà bạn cho là phù hợp.

    Với 1 Framework gợi ý như trên, bạn sẽ có 1 chỉ dẫn sơ lược nhất về những gì cần thực hiện xuyên suốt 1 dự án công nghệ.

    Bạn hoàn toàn có thể thay đổi và áp dụng 1 cách linh hoạt Framework trên để thật sự match với quy trình làm việc của mình.

  • Làm BA timeline – requirement estimation

    Làm BA timeline – requirement estimation

    Khi bạn tham gia 1 dự án kể từ lúc nó bắt đầu. Có rất nhiều việc để làm với vai trò BA. Bạn nhận yêu cầu từ PM nhà bạn bảo rằng đây là ưu tiên số 1 bây giờ. Đọc qua 1 hồi file brief mà user gửi và…chẳng hiểu gì hết.

    Bạn đang setup việc gặp stakeholder để hỏi 1000 câu hỏi vì sao và chuẩn bị cho các bước tiếp theo. Bỗng nhiên PM ghé qua hỏi 2 câu rất chí mạng: “Em nghĩ tầm bao lâu thì xong phân tích? Khoảng 1 tuần không?”. Sếp neo luôn cái mốc này và cho rằng có vẻ như là đủ để hoàn thành việc phân tích trong thời gian này. Tự nhiên bạn sẽ cảm thấy nhức nhức cái đầu, tim đập loạn xạ, hơi thở bắt đầu gấp gáp hơn. Nhưng tạm thời để cái estimate đó sang 1 bên đã. Hãy hít một hơi thật sâu và … câu giờ.

    Cả bạn và PM đều biết rằng, đây là 1 dự án hoàn toàn mới, người dùng mới, hệ thống mới. Sẽ chẳng thể cam kết 1 con số hợp lý nào cả cho đến khi chúng ta hiểu rõ hơn về dự án. Ít nhât, bạn sẽ cần hiểu rõ phạm vi dự án và team kỳ vọng bạn phân tích và deliver ở mức độ chi tiết như thế nào. Đây là 1 lý do hợp lý để kéo thêm thời gian, mà từ đó bạn có cơ hội xử lý các bước tiếp theo.

    Hiểu rõ hơn về stakeholder

    Hãy chắc chắn rằng bạn biết rõ tất cả các stakeholder mà bạn cần phải “va chạm” trong dự án. Biết được cách mà họ làm việc với BA trong những dự án trước đó. Hỏi họ những câu hỏi cơ bản về dự án để hình dung được họ nắm sâu cỡ nào về phạm vi vấn đề cần giải quyết

    Hiểu rõ về business objective

    Sau khi xác định được Stakeholder, hãy tiếp cận người chịu trách nhiệm chính về mục tiêu kinh doanh.

    Stakeholder này muốn đạt được gì từ dự án này. Đây là tầng nhu cầu cao nhất mà BA cần phải đạt được để có cái nhìn tổng quan. Khách hàng muốn tăng doanh số lên 5%, tăng khách hàng tiềm năng lên 20%, tăng tỷ lệ chuyển đổi lên 30%… Hãy tìm hiểu xem, stakeholder nào sẽ cho bạn được những thông tin ở tầng business object này

    Sau khi thu thập những thông tin này từ những stakeholder khác nhau thì hãy xác nhận lại với PM 1 lần nữa để chắc chắn những bạn đang đi đúng hướng

    Thảo luận với Tech lead

    Thảo luận với tech lead của dự án, có thể là 1 buổi ăn trưa hoặc 1 chầu cafe để tạo lập quan hệ. Hãy hỏi thăm cách mà team dev làm việc cùng BA trong những dự án trước đó, thăm dò thử xem mức độ chi tiết, chuyên sâu về kỹ thuật của tài liệu mà họ cần ở mức nào. Từ đó hình dung được khối lượng output BA phải chuyển giao.

    Bạn có thể trao đổi về 1 số vấn đề cần phải làm với techlead. Họ có thể đưa ra 1 vài giải pháp khả dĩ, chỉ ra 1 số điểm bất khả thi hoặc nút cổ chai có thể làm kéo dài thời gian dự án.

    Đến thời điểm này, bạn vẫn chưa đủ để có thể đưa ra ước lượng hoàn chỉnh, nhưng đừng lo, bạn đang đưa dự án tiến về phía trước và đã rất gần rồi

    Thảo luận về giải pháp

    Sau tất cả những bước trên, bạn đã có trong tay 1 số giải pháp phù hợp. Hãy sắp xếp 1 cuộc họp với stakeholder chịu trách nhiệm chính của dự án, thảo luận về các điểm mạnh và hạn chế của từng giải pháp. Kết quả cuối cùng đó là stakeholder đưa ra lựa chọn cho giải pháp cuối cùng. Từ đây, bạn đã có đầy đủ những thứ cần thiết để lên 1 bản nháp cho tài liệu Phạm vi dự án.

    Bạn đã có cho mình các câu trả lời cho

    • Stakeholder của bạn là ai
    • Business objective (mục tiêu và vấn đề business cần giải quyết)
    • Team dev gợi ý giải pháp nào
    • Team dev cần các tài liệu nào để triển khai
    • Stakeholder lựa chọn giải pháp như thế nào.
    • Phạm vi dự án chốt ở mức nào.

    Khá là đầy đủ tài nguyên để bạn biết được tiếp theo cần làm gì và cần làm trong bao lâu. Hãy lựa chọn đầu việc, sắp xếp thứ tự ưu tiên, ước lượng thời gian và xếp chúng vào 1 bảng tính như ví dụ dưới đây để có được 1 BA timeline cơ bản.

    ID Deliverable name Estimate Effort Start date End date Status Who involved Assumptions

    Sau khi đưa ra được 1 BA timeline, những việc tiếp theo đã trở nên rất rõ ràng và cụ thể hơn. Bạn đã có cơ sở để làm việc với stakeholder, 1 con số được chống lưng bởi tất cả những research mà bạn có thể đã mất 3-4 ngày để thực hiện. Không còn 1 sự ước đoán mơ hồ, mông lung có thể khiến tim bạn nhảy ra khỏi lồng ngực khi có gì đó bất trắc xuất hiện nữa.

  • Làm sao để viết 1 user story

    Làm sao để viết 1 user story

    Đối với BA, sau khi lấy được requirement từ stakeholder, việc quan trọng tiếp theo chính là ghi nhận các requirement đó thành 1 tài liệu để giao tiếp với stakeholder và team development.

    Có nhiều cách thức để làm việc đó và trong bài viết này tôi sẽ nói về User story 1 trong những cách thức được ưa chuộng nhất đối với các dự án Agile ngày nay.

    User story là gì?

    Đó không phải là 1 tính năng, user story là 1 đơn vị nhỏ nhất của nhu cầu được nêu ra với góc nhìn của người dùng. Diễn đạt 1 cách đơn giản kết quả đầu ra mà 1 người dùng cụ thể mong muốn để thỏa mãn 1 nhu cầu nào đó.

    > Đăng nhập vào hệ thống bằng tài khoản mạng xã hội.
    → Tên của 1 tính năng, cho thấy Góc nhìn hệ thống
    > Là khách hàng, tôi muốn đăng nhập bằng tài khoản Google để có thể truy cập nhanh chóng.
    → Tên của 1 user story, cho thấy Góc nhìn người dùng

    User story không xoay quanh 1 tính năng, 1 giao diện hay 1 luồng business. Để thỏa mãn 1 User story có thể cần sự kết hợp của nhiều tính năng, nhiều màn hình, nhưng cũng có thể chỉ là 1 phần nhỏ được tách ra từ 1 luồng chính.

    Cốt lõi của user story chính là việc đặt người dùng làm trung tâm của mọi thứ. Người dùng cần gì từ hệ thống chứ không phải là hệ thống có thể cung cấp được gì cho người dùng. Đó cũng chính là thứ mà các nguyên tắc Agile luôn hướng tới – User first

    1 tập hợp gồm nhiều user story được gọi là epic. Thật ra một epic cũng có thể xem như là 1 user story, nhưng khác biệt ở chỗ mức độ bao quát của epic cao hơn và phức tạp hơn, cho nên cần phải break down ra thành những user story nhỏ để dễ dàng thực hiện.

    Một todo list (danh sách task) có thể giữ cho team tập trung vào các đầu việc cần phải hoàn thành, còn 1 bộ user story sẽ định hướng team tập trung giải quyết các vấn đề của người dùng thực tế. Sau khi hoàn thành 1 user story, đó chính là thỏa mãn 1 nhu cầu của user, chứ không phải là ghép thêm 1 mảnh ghép để tạo thành hệ thống.

    Cấu trúc của 1 user story

    1 user story gồm 2 phần chính

    • Mở bài: Tóm tắt user story
    • Thân bài: Chi tiết user story

    Mở bài

    Phần mở bài của user story thường được phát biểu dưới dạng một câu ngắn gọn theo cú pháp dưới đây:

    Là <loại user>, tôi muốn <nhu cầu>, để <lý do>.

    Ví dụ:

    • Là thủ quỹ, tôi muốn ghi lại 1 khoản chi tiêu trong nhóm để có thể tính toán thu chi sau này.
    • Là trưởng nhóm, tôi muốn xem báo cáo chi tiêu của nhóm trong 1 tuần vừa qua.

    Chỉ bằng 1 câu ngắn gọn, đã có thể dễ dàng hình dung được nhu cầu này một cách rõ ràng:

    • Loại user: Ai? Chúng ta giải quyết vấn đề này cho ai? Cần phải đặt bản thân vào vị trí của người này, người này là ai và họ có vai trò gì. BA cần đồng cảm sâu sắc cách họ nghĩ và cách họ cảm nhận, từ đó hiểu rõ ngữ cảnh của yêu cầu.
    • Nhu cầu: Làm gì? Mô tả cái mà user kỳ vọng, kết quả cuối cùng mà user muốn đạt được.
    • Lý do: Tại sao? Nhìn thấy rõ đâu business problem nào sẽ giải quyết được sau khi hoàn thành story này. Kỳ vọng này của user có khớp với bức tranh toàn cảnh dự án hay không?

    Thân bài

    Phần thân bài của user story được gọi là Acceptance Criteria – những điều kiện để được gọi là hoàn thành.

    Một user story hoàn thành nghĩa là output phải đáp ứng đủ các điều kiện mà acceptance criteria đề ra.

    Ví dụ:

    Là người tìm việc, tôi muốn lọc danh sách công việc trong một khu vực nhất định.

    Thì acceptance criteria cho user story này có thể là:

    • Hệ thống hiển thị danh sách các khu vực gồm: Hồ Chí Minh, Hà Nội, Khác.
    • User chỉ được chọn 1 khu vực để lọc
    • Hệ thống trả ra danh sách công việc còn hiệu lực thuộc khu vực user đã chọn
    • Hệ thống phân trang các kết quả trả ra, 10 kết quả/trang
    • …

    Việc liệt kê ra các acceptance criteria là cơ sở để triển khai xây dựng các tính năng và phục vụ việc test sau này. Việc định nghĩa kết quả càng rõ thì sẽ càng dễ dàng trong quá trình phát triển sau này. Hãy nhớ viết các acceptance criteria một cách rõ ràng mạch lạc.

    Bạn có thể thấy, acceptance criteria chính là những rule, logic để hoàn thiện hơn cho user story đơn giản được mô tả ở mở bài. Đây chính là 1 input quan trọng để team phát triển và testing

    Bên cạnh acceptance criteria, đôi lúc những user story phức tạp đòi hỏi phải có sự hỗ trợ của sơ đồ workflow, mockup để dễ hình dung được hơn cách mà user và hệ thống tương tác với nhau để cho ra output như mong muốn.

    Nếu user story quá lớn và phức tạp để có thể xong trong 1 sprint, hãy cân nhắc chia ra thành nhiều user story nhỏ hơn với những output cụ thể hơn:

    1 user story tốt cần:

    • Bám sát nhu cầu thực tế của user
    • Định nghĩa được rõ ràng kết quả muốn đạt được.
    • Dễ dàng có thể test được
    • Dễ dàng để ước lượng thời gian thực hiện

    Lưu ý

    User story là một công cụ hữu hiệu để có thể đào sâu vào chi tiết của các tính năng. Việc viết user story cho thật tốt sẽ mất rất nhiều thời gian và nỗ lực. Đôi khi, quá tập trung vào chi tiết cũng có thể khiến bạn mất đi cái nhìn toàn cảnh của dự án. Cho nên, hãy cân bằng giữa tư duy chi tiết và tư duy tổng quát. Nhìn rộng hơn để thấy được bức tranh lớn hơn. Từ đó biết được đâu là chỗ cần đầu tư nhiều thời gian và sáng tạo.